{"id":1158,"date":"2023-12-05T20:43:09","date_gmt":"2023-12-05T19:43:09","guid":{"rendered":"https:\/\/alevipedia.org\/?post_type=docs&#038;p=1158"},"modified":"2023-12-05T20:43:09","modified_gmt":"2023-12-05T19:43:09","password":"","slug":"abdalan-i-rum-gaziyan-i-rum","status":"publish","type":"docs","link":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/thema\/abdalan-i-rum-gaziyan-i-rum\/","title":{"rendered":"ABDAL\u00c2N-I RUM \/ G\u00c2Z\u0130Y\u00c2N-I RUM"},"content":{"rendered":"<p>Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin kuruldu\u011fu y\u0131llarda bar\u0131\u015f\u0131 tesis etmek u\u011fruna sava\u015flara kat\u0131lan, Anadolu ve Rumeli\u2019nin T\u00fcrkle\u015fmesinde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck hizmetleri g\u00f6r\u00fclen erler, derv\u00ee\u015fler, bilhassa Yesev\u00ee tar\u00eekat\u0131 mensuplar\u0131na verilen isimdir. [D\u00f6rt isim alt\u0131nda toplanan bu d\u00een\u00ee- asker\u00ee z\u00fcmrelerin di\u011fer \u00fc\u00e7\u00fc Ahiy\u00e2n-\u0131 Rum, B\u00e2ciy\u00e2n-\u0131 Rum ve G\u00e2ziy\u00e2n-\u0131 Rum\u2019dur].<br \/>\nG\u00e2ziyan-\u0131 Rum\u2019un temelleri ilk fetih y\u0131llar\u0131nda at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Anadolu\u2019ya gelen T\u00fcrkmenlerin, burada yapt\u0131klar\u0131 sava\u015flar\u0131 din u\u011fruna yap\u0131lan gaz\u00e2lar olarak de\u011ferlendirmeleri ve Anadolu\u2019yu \u0130slamla\u015ft\u0131rmay\u0131 hedef olarak almalar\u0131, daha Tu\u011frul Bey ve Alp Arslan devrinde Anadolu fetihlerine i\u015ftirak eden Sel\u00e7uklu komutanlar\u0131na \u201cg\u00e2zi\u201d unvan\u0131n\u0131n verilmesine sebep olmu\u015ftu. Anadolu\u2019da, teess\u00fcs eden ilk T\u00fcrk devletlerinin kurucular\u0131ndan, Meng\u00fccek G\u00e2zi (473- 512 \/ 1080-1118) ve Dani\u015fmendo\u011flu Melik Ahmed G\u00e2zi (463-498 \/ 1071-1105) gerek Malazgirt Zaferini takip eden ilk y\u0131llarda gerek daha sonralar\u0131, bu gaz\u00e2 anlay\u0131\u015f\u0131 ile G\u00fcrc\u00fcler, Rumlar, Ermeniler hatta Ha\u00e7l\u0131larla harp etmi\u015f, bu sebeple de kendilerine \u201cg\u00e2zi\u201d unvan\u0131 verilmi\u015fti. (Kemalo\u011flu, 2011, 148)<br \/>\nBekta\u015f\u00eeli\u011fin \u0130stanbul\u2019un g\u00fcndelik hayat\u0131na giri\u015fi, birbirini izleyen iki ayr\u0131 a\u015famada ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Birinci a\u015fama \u0130stanbul\u2019un fethiyle ba\u015flay\u0131p II. Mehmed\u2019in vefat\u0131na kadar s\u00fcren 1453-1481 d\u00f6nemini kapsar. Bu d\u00f6nemde Bekta\u015f\u00eelik bir tarikattan \u00e7ok, temeli seyyah derv\u00ee\u015flik kurumuna dayal\u0131 Bat\u0131n\u00ee bir z\u00fcmre olarak faaliyet g\u00f6stermi\u015ftir. \u0130kinci a\u015fama ise, 1481-1512 aras\u0131n\u0131 kapsar ve s\u00f6z konusu Bat\u0131n\u00ee z\u00fcmrenin Bekta\u015f\u00eelik \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda tam bir tarikat kimli\u011fi kazanarak \u015fehir hayat\u0131na damgas\u0131n\u0131 vurmas\u0131yla sonu\u00e7lan\u0131r.<br \/>\n\u0130stanbul\u2019un fethinden \u00f6nce Bekta\u015f\u00eeli\u011fin kendi i\u00e7inde ge\u00e7irdi\u011fi sosyok\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fim, bir bak\u0131ma fetih sonras\u0131 \u0130stanbul hayat\u0131nda oynayaca\u011f\u0131 etkin rol\u00fcn ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Bu de\u011fi\u015fim, aslen bir Vefa\u00ee \u015feyhi olan Baba \u0130lyas-\u0131 Horasan\u00ee \u00f6nderli\u011fiyle 13. yy. ortalar\u0131nda meydana gelen ayaklanman\u0131n ard\u0131ndan Vefa\u00ee, Kalender\u00ee ve Haydar\u00ee tarikatlar\u0131 aras\u0131nda ba\u015flam\u0131\u015f, 14. yy.\u2019dan itibaren Bekta\u015f\u00eeli\u011fin ilk n\u00fcvesini bar\u0131nd\u0131ran \u201cAbdalan-\u0131 Rum\u201d z\u00fcmresi i\u00e7inde devam etmi\u015ftir.<br \/>\nAbdal Musa taraf\u0131ndan Hac\u0131 Bekta\u015f Vel\u00ee\u2019nin manevi ki\u015fili\u011fine ba\u011flanan bu z\u00fcmre mensuplar\u0131, daha \u00e7ok yar\u0131 g\u00f6\u00e7ebe T\u00fcrkmen boylar\u0131 \u00fczerinde etkili olarak f\u00fctuhat gelene\u011fi i\u00e7inde yeni yerle\u015fimler kuran derv\u00ee\u015f tipini temsil etmi\u015flerdir. Daha Bizans d\u00f6neminde bu derv\u00ee\u015flerin \u0130stanbul \u00e7evresinde faaliyet g\u00f6sterdikleri bilinmektedir. 1329\u2019da Orhan G\u00e2zi\u2019nin Bizans \u0130mparatoru III. Andronikos ile \u0130stanbul yak\u0131nlar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 Pelekanon Sava\u015f\u0131nda bulunan ve sonradan menk\u0131beleri Bekta\u015f\u00ee mitolojisine ge\u00e7ecek olan Sancakdar Baba, Mansur Baba, Semerci Baba, M\u00e2h Baba, G\u00f6zc\u00fc Baba, Y\u00f6r\u00fck Baba, G\u00fcl Baba, Eren Baba, Garip\u00e7e Baba, Buhur Baba, Kartal Baba ve Balc\u0131 Baba gibi \u201cAbdal\u00e2n-\u0131 Rum\u201d mensubu yurt a\u00e7an derv\u00ee\u015flerin adlar\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelmi\u015ftir.<br \/>\n1453\u2019e kadar faaliyetleri \u0130stanbul\u2019un yak\u0131n \u00e7evresinde odaklanan \u201cRum abdallar\u0131\u201d, fetihten sonra \u015fehir hayat\u0131na do\u011frudan de\u011fil, devletin temel kurumlar\u0131ndan Yeni\u00e7eri Oca\u011f\u0131\u2019n\u0131n mensubu olarak kat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Erken d\u00f6nem Bekta\u015f\u00eeli\u011finin bu \u00f6zelli\u011fi, tarikat\u0131n daha sonraki y\u00fczy\u0131llarda \u015fehir hayat\u0131 \u00fczerindeki siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel etkisinin temel belirleyicisi olacakt\u0131r. (Bkz. I\u015f\u0131n, Akbaba Tekkesi mad., DB\u0130A)<br \/>\nBiz Urum Abdallar\u0131y\u0131z<br \/>\nMaksudumuz yard\u0131r bizim<br \/>\nGe\u00e7tik ziynet kabas\u0131ndan<br \/>\nGenc\u00eenemiz erdir bizim<br \/>\nD\u00e2im k\u0131lar\u0131z biz z\u00e2r\u0131<br \/>\nHarceyleriz elden var\u0131<br \/>\nDost yoluna verdik seri<br \/>\nM\u00fcnk\u00eerimiz h\u00e2rd\u0131r bizim<br \/>\nA\u015fk b\u00fclb\u00fcl\u00fcy\u00fcz \u00f6teriz<br \/>\nR\u00e2h-\u0131 Hakk\u2019a y\u00fcz tutar\u0131z<br \/>\nM\u00e2n\u00e2 gevherin satar\u0131z<br \/>\nM\u00fcr\u015f\u00eedimiz vard\u0131r bizim<br \/>\n\u0130stivay\u0131 g\u00f6zler g\u00f6z\u00fcm<br \/>\nSeb\u2019almes\u00e2n\u00eedir y\u00fcz\u00fcm<br \/>\nEnel-Hakk\u0131 s\u00f6yler s\u00f6z\u00fcm<br \/>\nMi\u2019rac\u0131m\u0131z dard\u0131r bizim<br \/>\nHaber ald\u0131k muhkemattan<br \/>\nGe\u00e7meyiz zattan s\u0131fattan<br \/>\nBal\u0131m nihan s\u00f6yler Haktan<br \/>\n\u0130r\u015f\u00e2d\u0131m\u0131z s\u0131rd\u0131r bizim<br \/>\nAbdal M\u00fbsa<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin kuruldu\u011fu y\u0131llarda bar\u0131\u015f\u0131 tesis etmek u\u011fruna sava\u015flara kat\u0131lan, Anadolu ve Rumeli\u2019nin T\u00fcrkle\u015fmesinde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck hizmetleri g\u00f6r\u00fclen erler, derv\u00ee\u015fler, bilhassa Yesev\u00ee tar\u00eekat\u0131 mensuplar\u0131na verilen isimdir. [D\u00f6rt isim alt\u0131nda toplanan bu d\u00een\u00ee- asker\u00ee z\u00fcmrelerin di\u011fer \u00fc\u00e7\u00fc Ahiy\u00e2n-\u0131 Rum, B\u00e2ciy\u00e2n-\u0131 Rum ve G\u00e2ziy\u00e2n-\u0131 Rum\u2019dur]. G\u00e2ziyan-\u0131 Rum\u2019un temelleri ilk fetih y\u0131llar\u0131nda at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Anadolu\u2019ya gelen T\u00fcrkmenlerin, burada yapt\u0131klar\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"doc_category":[35,34],"doc_tag":[],"class_list":["post-1158","docs","type-docs","status-publish","hentry","doc_category-alevilik-terimleri","doc_category-alevilikte-oenemli-sahsiyetler"],"acf":[],"year_month":"2026-10","word_count":722,"total_views":"3468","reactions":{"happy":"0","normal":"0","sad":"0"},"author_info":{"name":"redaktion","author_nicename":"redaktion","author_url":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/author\/redaktion\/"},"doc_category_info":[{"term_name":"Alevilik Terimleri","term_url":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/themen-kategorie\/alevilik-terimleri\/"},{"term_name":"Alevilikte \u00d6nemli \u015eahsiyetler","term_url":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/themen-kategorie\/alevilikte-oenemli-sahsiyetler\/"}],"doc_tag_info":[],"knowledge_base_info":[],"knowledge_base_slug":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/1158","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs"}],"about":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/docs"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1158"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/1158\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1158"}],"wp:term":[{"taxonomy":"doc_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/doc_category?post=1158"},{"taxonomy":"doc_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/doc_tag?post=1158"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}