{"id":1235,"date":"2023-12-08T00:36:59","date_gmt":"2023-12-07T23:36:59","guid":{"rendered":"https:\/\/alevipedia.org\/?post_type=docs&#038;p=1235"},"modified":"2023-12-08T00:36:59","modified_gmt":"2023-12-07T23:36:59","password":"","slug":"acemi-oglanlar","status":"publish","type":"docs","link":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/thema\/acemi-oglanlar\/","title":{"rendered":"Acemi O\u011flanlar"},"content":{"rendered":"<p>Yeni\u00e7eri Oca\u011f\u0131nda istihdam edilmek \u00fczere esirlerden yahut dev\u015firme usul\u00fcyle H\u0131ristiyanlardan toplanan \u00e7ocuklara verilen add\u0131. \u201cAcemi o\u011flanlar\u201d tabiri l\u00fcgat m\u00e2n\u00e2s\u0131 ile al\u0131\u015fk\u0131n olmayan demektir. Bug\u00fcn bile bir i\u015fe yeni ba\u015flayanlar hakk\u0131nda kullan\u0131lan bu tabir i\u00e7in de\u011ferli ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Osman Ergin \u201cMaarif Tarihi\u201dne yazd\u0131\u011f\u0131 bir ha\u015fiyede \u015fu izahat\u0131 veriyor: \u201cHer millet yabanc\u0131lara kendi aralar\u0131nda s\u00f6ylenenden ba\u015fka bir ad vermi\u015ftir. Mesela Yunanl\u0131lar Yunanl\u0131 olmayana Metek, Romal\u0131lar Romal\u0131 olmayanlara barbar dedikleri gibi Araplar da Araptan ba\u015fka milletlere Acem derlerdi. Biz, T\u00fcrkler ise T\u00fcrk\u2019ten ba\u015fkas\u0131na \u201cy\u00e2d\u201d deriz. Y\u00e2d il yabanc\u0131 memleket, y\u00e2d er yabanc\u0131 adam demektir. Yad yerine tat da kullan\u0131l\u0131r. Bu takdirde tat el de tat er de denilir. Hatta tatar tabiri bundan gelir, derler. Halifenin (Arap alan ve olmayan milletlerin, h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131n\u0131n mevl\u00e2s\u0131, yani efendisi, en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc oldu\u011fu) m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 g\u00f6steren bu c\u00fcmlede Acem kelimesi tam yerinde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Araplar bu kelimenin ismi mensubunda acem veya acemi derler. Acemi tabirinde bir yabanc\u0131l\u0131k mefhumu bulundu\u011fu gibi her yabanc\u0131 kimse yeni geldi\u011fi bir muhitin, yeni giri\u015fti\u011fi bir i\u015fin, yeni ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bir sanat\u0131n tabiat\u0131yla yabanc\u0131s\u0131 olaca\u011f\u0131ndan bu kelimenin \u00e7er\u00e7evesi biraz geni\u015fleyerek m\u00fcptedi, cahil, i\u015f bilmez manalar\u0131na gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte yabanc\u0131 milletlerden esir al\u0131nan yahut yabanc\u0131 unsurlardan dev\u015firilen kimseler icin, millet ve meslek itibariyle T\u00fcrk-\u0130slam unsuruna ve milletine yabanc\u0131 olduklar\u0131 i\u00e7in bunlara bu bak\u0131mdan acemi denilmi\u015ftir. Acemi tabirinin m\u00e2n\u00e2s\u0131 zamanla biraz daha geni\u015fleyerek bug\u00fcn bile bir sanata, bir mesle\u011fe, bir i\u015fe yeni ba\u015flayana acemi denilmekte oldu\u011fu gibi asker oca\u011f\u0131na yeni gelen, askeri talim ve terbiyeyi hen\u00fcz \u00f6\u011frenmemi\u015f olan kimselere de acemi nefer denilmektedir.<br \/>\nT\u00fcrk\u00e7ede \u00f6nceleri kelimenin bu son ald\u0131\u011f\u0131 m\u00e2n\u00e2lar tor ve torlak tabiriyle ifade edilirdi.<br \/>\nTor at, acemi at demektir. Torlak Kemal, Simavna kad\u0131s\u0131 o\u011flu Bedreddin\u2019in isyan\u0131nda ad\u0131 ge\u00e7en bir \u015fah\u0131st\u0131r. Acemi kelimesi Osmanl\u0131 T\u00fcrk\u00e7esine girdikten sonra bu T\u00fcrk\u00e7e kelimeler \u015fehir ve kasabalarda yaz\u0131 ve konu\u015fma dilinden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131, ancak k\u00f6ylerde halk dilinde kalabildi. O\u011ful kelimesinin \u00e7o\u011fulu oldu\u011fu da ileri s\u00fcr\u00fclen o\u011flan tabiri \u201cKamus-\u0131 T\u00fcrki\u201dde \u015f\u00f6yle izah olunmu\u015ftur: 1) Erkek \u00e7ocuk, u\u015fak, gulam, puser. 2) Hen\u00fcz t\u00fcy\u00fc gelmemi\u015f gen\u00e7 erkek, delikanl\u0131, at o\u011flan\u0131, seyis yama\u011f\u0131, i\u00e7 o\u011flan\u0131, vaktiyle hareme girer \u00e7\u0131kar, bali\u011f olmam\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck hizmet\u00e7i, kap\u0131 o\u011flan\u0131, kap\u0131 \u00e7ukadan yama\u011f\u0131, sefaretlerde terc\u00fcman muavini.<br \/>\nAcemi o\u011flanlar\u0131 k\u00e2milen H\u0131ristiyan idiler. Fakat bu meyanda Bosna halk\u0131, M\u00fcsl\u00fcman olduklar\u0131 hal de, onlardan dev\u015firme usul\u00fcyle acemio\u011flan\u0131 al\u0131n\u0131rd\u0131. Bu da kendi arzular\u0131yla vuku bulmu\u015ftu. Bosna ve Hersek halk\u0131na bu imtiyaz\u0131 veren Fatih Sult\u00e2n Mehmed\u2019di.<br \/>\nAcemi o\u011flan\u0131, k\u0131rk evde bir hesabiyle dev\u015firilirdi. Al\u0131nan o\u011flanlar\u0131n ya\u015flar\u0131, baz\u0131 kay\u0131tlara g\u00f6re, 14 ile 18, bir tak\u0131mlar\u0131na nazaran 15 ile 20 aras\u0131ndayd\u0131. Sult\u00e2n Ahmed zaman\u0131nda ismini yazmayarak yaln\u0131z yeni\u00e7eri oca\u011f\u0131nda bulunanlardan oldu\u011funu s\u00f6ylemekle iktifa eden biri taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015f olan \u00e7ok k\u0131ymetli \u201cEsas-\u0131 Nizam-\u0131 Yeni\u00e7eri\u201d adl\u0131 yazma eserde (S\u00fcleymaniye k\u00fct\u00fcphanesinde Esat Efendi\u2019nin kitaplar\u0131 aras\u0131nda No. 2068) acemi o\u011flan\u0131 te\u015fkilat\u0131n\u0131n Birinci Murat zaman\u0131nda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni\u00e7eri Oca\u011f\u0131nda istihdam edilmek \u00fczere esirlerden yahut dev\u015firme usul\u00fcyle H\u0131ristiyanlardan toplanan \u00e7ocuklara verilen add\u0131. \u201cAcemi o\u011flanlar\u201d tabiri l\u00fcgat m\u00e2n\u00e2s\u0131 ile al\u0131\u015fk\u0131n olmayan demektir. Bug\u00fcn bile bir i\u015fe yeni ba\u015flayanlar hakk\u0131nda kullan\u0131lan bu tabir i\u00e7in de\u011ferli ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Osman Ergin \u201cMaarif Tarihi\u201dne yazd\u0131\u011f\u0131 bir ha\u015fiyede \u015fu izahat\u0131 veriyor: \u201cHer millet yabanc\u0131lara kendi aralar\u0131nda s\u00f6ylenenden ba\u015fka bir ad [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"doc_category":[34],"doc_tag":[],"class_list":["post-1235","docs","type-docs","status-publish","hentry","doc_category-alevilikte-oenemli-sahsiyetler"],"acf":[],"year_month":"2026-10","word_count":613,"total_views":"3419","reactions":{"happy":"0","normal":"0","sad":"0"},"author_info":{"name":"redaktion","author_nicename":"redaktion","author_url":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/author\/redaktion\/"},"doc_category_info":[{"term_name":"Alevilikte \u00d6nemli \u015eahsiyetler","term_url":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/themen-kategorie\/alevilikte-oenemli-sahsiyetler\/"}],"doc_tag_info":[],"knowledge_base_info":[],"knowledge_base_slug":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/1235","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs"}],"about":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/docs"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1235"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/1235\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1235"}],"wp:term":[{"taxonomy":"doc_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/doc_category?post=1235"},{"taxonomy":"doc_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/doc_tag?post=1235"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}