{"id":2310,"date":"2024-02-23T10:49:05","date_gmt":"2024-02-23T09:49:05","guid":{"rendered":"https:\/\/alevipedia.org\/?post_type=docs&#038;p=2310"},"modified":"2024-02-23T10:49:05","modified_gmt":"2024-02-23T09:49:05","password":"","slug":"khidr-hizir","status":"publish","type":"docs","link":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/thema\/khidr-hizir\/","title":{"rendered":"Khidr \/ H\u0131z\u0131r"},"content":{"rendered":"<p>Arap\u00e7as\u0131 had\u0131r (hadr, h\u0131dr) \u015feklinde yaz\u0131lan kelime T\u00fcrk\u00e7e \u201cH\u0131z\u0131r\u201d ve \u201cH\u0131d\u0131r\u201d bi\u00e7iminde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Had\u0131r \u201cye\u015fil, ye\u015filli\u011fi \u00e7ok olan yer\u201d anlam\u0131ndaki ahdar ile e\u015f anlaml\u0131d\u0131r. Bu m\u00e2nadan hareketle \u201chad\u0131r\u201d kelimesinin \u00f6zel isimden ziyade lakap ve s\u0131fat olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Nitekim baz\u0131 kaynaklarda H\u0131z\u0131r\u2019a bu ismin, kuru yerde oturdu\u011funda alt\u0131ndan otlar\u0131n ye\u015ferip dalgalanmas\u0131 ve cennet p\u0131nar\u0131ndan i\u00e7ti\u011fi i\u00e7in bast\u0131\u011f\u0131 her yerin ye\u015file b\u00fcr\u00fcnmesinden dolay\u0131 verildi\u011fi rivayet edilmektedir.<br \/>\nBaz\u0131 \u0130sl\u00e2m\u00ee kaynaklarda H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n as\u0131l ad\u0131 ve soyu hakk\u0131nda bilgi verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. S\u0131hhatleri tart\u0131\u015fmal\u0131 olan rivayetlere g\u00f6re H\u0131z\u0131r, Hz. \u00c2dem\u2019in \u00e7ocuklar\u0131ndan K\u0101bil\u2019in o\u011flu Hazr\u00fbn veya Hz. N\u00fbh\u2019un o\u011flu S\u00e2m\u2019\u0131n torunlar\u0131ndan Bely\u00e2 b. Melk\u00e2n yahut Hz. \u0130shak\u2019\u0131n torunlar\u0131ndan Hazr\u00fbn b. Am\u00e2y\u00eel\u2019dir. Bunun yan\u0131nda onun Hz. H\u00e2r\u00fbn\u2019un soyundan geldi\u011fi, isminin Had\u0131r b. \u00c2miya veya Had\u0131r b. Fir\u2018avn oldu\u011fu yahut Kur\u2019an\u2019da ad\u0131 ge\u00e7en \u0130ly\u00e2s veya Elyesa\u2018\u0131n H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n kendisi oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Baz\u0131 kaynaklarda ise annesinin Rum, babas\u0131n\u0131n Fars oldu\u011fu kaydedilir. \u0130bn Kes\u00eer, \u0130sl\u00e2m\u00ee kaynaklarda H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n ger\u00e7ek ad\u0131 olarak g\u00f6sterilen Bely\u00e2 b. Melk\u00e2n\u2019\u0131n asl\u0131nda Kit\u00e2b-\u0131 Mukaddes\u2019teki \u0130lya\u2019dan bozma oldu\u011funu belirtmi\u015f, bu g\u00f6r\u00fc\u015fe dayanan A. J. Wensinck ve A. Ya\u015far Ocak gibi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n as\u0131l ad\u0131n\u0131n \u0130lya\u2019n\u0131n Arap\u00e7ala\u015fm\u0131\u015f \u015fekli olan Bely\u00e2 olabilece\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Ancak ba\u015fta Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem olmak \u00fczere hadis, tefsir ve tarih kitaplar\u0131nda yer alan H\u0131z\u0131r ve \u0130ly\u00e2s tasvirlerine g\u00f6re \u0130lya ile \u0130ly\u00e2s ayn\u0131, H\u0131z\u0131r ile \u0130ly\u00e2s farkl\u0131 ki\u015filerdir.<br \/>\n\u201cH\u0131z\u0131r\u201d ismi ge\u00e7memekle birlikte, tefsirciler taraf\u0131ndan H\u0131z\u0131r\u2019a ait oldu\u011fu kabul edilen Kehf s\u00fbresindeki k\u0131ssa \u00f6zetle \u015f\u00f6yledir: Hz. M\u00fbs\u00e2 iki denizin birle\u015fti\u011fi yere ula\u015fmaya karar verdi\u011fini s\u00f6yler ve bir gen\u00e7le birlikte yola \u00e7\u0131karlar. \u0130ki denizin birle\u015fti\u011fi yere var\u0131nca yanlar\u0131na ald\u0131klar\u0131 kurutulmu\u015f bal\u0131\u011f\u0131 bir kenarda unuturlar, bal\u0131k da canlanarak denize atlar. Bir m\u00fcddet sonra M\u00fbs\u00e2 gence az\u0131\u011f\u0131 getirmesini s\u00f6yler; fakat gen\u00e7 adam olup biteni hat\u0131rlayarak daha \u00f6nce bunu M\u00fbs\u00e2\u2019ya bildirmeyi unuttu\u011fu i\u00e7in \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc dile getirir. Bunun \u00fczerine M\u00fbs\u00e2 arad\u0131klar\u0131 yerin oras\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yler ve geriye d\u00f6nerler. Burada kendisine Allah taraf\u0131ndan \u201crahmet ve ilim\u201d verilmi\u015f s\u00e2lih bir kul ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rlar. M\u00fbs\u00e2, sahip oldu\u011fu ilimden kendisine de \u00f6\u011fretmesi i\u00e7in onunla arkada\u015f olmak istedi\u011fini s\u00f6yler; Kur\u2019an\u2019\u0131n ad\u0131n\u0131 bildirmedi\u011fi bu ki\u015fi, i\u00e7 y\u00fcz\u00fcne v\u00e2k\u0131f olamayaca\u011f\u0131 olaylar sebebiyle Musa\u2019n\u0131n bu arkada\u015fl\u0131\u011fa sabredemeyece\u011fini s\u00f6ylese de M\u00fbs\u00e2\u2019n\u0131n \u0131srar\u0131 \u00fczerine, kendisine soru sormamas\u0131 \u015fart\u0131yla arkada\u015fl\u0131k teklifini kabul eder. M\u00fbs\u00e2\u2019n\u0131n bu \u015farta uyaca\u011f\u0131na dair s\u00f6z vermesi \u00fczerine yolculu\u011fa ba\u015flarlar. Bu zat \u00f6nce bindikleri gemiyi deler, arkas\u0131ndan bir \u00e7ocu\u011fu \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, daha sonra da u\u011frad\u0131klar\u0131 bir kasaban\u0131n halk\u0131 kendilerini misafir etmedi\u011fi halde orada y\u0131k\u0131lmak \u00fczere olan bir duvar\u0131 d\u00fczeltir. Bu \u00fc\u00e7 olay\u0131n her birinde M\u00fbs\u00e2 arkada\u015f\u0131na davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n sebebini sorar; arkada\u015f\u0131 da, \u201cBen sana benimle beraber olmaya sabredemezsin demedim mi?\u201d diye uyar\u0131da bulunur. M\u00fbs\u00e2 \u00f6z\u00fcr dileyip yolculu\u011fa devam etmelerini ister. S\u00e2lih kul, birinci ve ikinci olaylardan sonra M\u00fbs\u00e2\u2019n\u0131n ricas\u0131n\u0131 kabul ederse de \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc olayda ayr\u0131lma vaktinin geldi\u011fini s\u00f6yler; bu arada s\u00f6z konusu hadiselerle ilgili olarak davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n sebeplerini de anlat\u0131r ve bunlar\u0131 Allah\u2019\u0131n emriyle yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler (el-Kehf 18\/60-82). Bu k\u0131ssadaki \u00fc\u00e7 ki\u015fiden sadece M\u00fbs\u00e2\u2019n\u0131n ad\u0131 zikredilirken di\u011fer iki ki\u015fiden biri \u201cgen\u00e7 adam\u201d (fet\u00e2), di\u011feri de il\u00e2h\u00ee rahmet ve ilme mazhar olmu\u015f \u201cAllah\u2019\u0131n kulu\u201d diye an\u0131l\u0131r.<br \/>\nBaz\u0131 hadis kaynaklar\u0131nda yer alan H\u0131z\u0131r\u2019la ilgili haberlerin, ana hatlar\u0131yla Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019deki \u00e7er\u00e7eveyi korumakla birlikte yer yer orada bulunmayan veya m\u00fcphem olan baz\u0131 ayr\u0131nt\u0131lar i\u00e7erdi\u011fi de g\u00f6r\u00fclmektedir. Nitekim Kur\u2019an\u2019da Hz. M\u00fbs\u00e2\u2019n\u0131n H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan nas\u0131l haberdar oldu\u011fu beyan edilmezken hadislerde bunun M\u00fbs\u00e2\u2019ya y\u00f6neltilen bir soru \u00fczerine Allah taraf\u0131ndan kendisine bildirildi\u011fi ifade edilmektedir. Ayr\u0131ca yine hadislerde Kur\u2019an\u2019da ad\u0131 ge\u00e7en M\u00fbs\u00e2\u2019n\u0131n, yahudilerin iddia etti\u011fi gibi M\u00fbs\u00e2 bin M\u00ee\u015f\u00e2 de\u011fil M\u00fbs\u00e2 b. \u0130mr\u00e2n, yan\u0131ndaki gencin Y\u00fb\u015fa\u2018 bin N\u00fbn, il\u00e2h\u00ee ilim ve rahmete mazhar k\u0131l\u0131nan s\u00e2lih ki\u015finin de H\u0131z\u0131r oldu\u011fu a\u00e7\u0131klanmakta ve H\u0131z\u0131r \u0130sr\u00e2ilo\u011fullar\u0131\u2019n\u0131n e\u015fraf\u0131ndan biri olarak tan\u0131t\u0131lmaktad\u0131r.<br \/>\nTarih ve tasavvuf kitaplar\u0131nda H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n mitolojik bir ki\u015fili\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fcr\u00fclerek tarihte uzun s\u00fcre ya\u015fayanlardan oldu\u011fu, k\u0131yamete kadar da ya\u015famaya devam edece\u011fi \u015feklinde bilgiler yer almaktad\u0131r. Baz\u0131 hadis\u00e7ilerle tarih\u00e7ilerin kaydetti\u011fi rivayetlere g\u00f6re H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n decc\u00e2li yalanlamas\u0131 i\u00e7in \u00f6mr\u00fcn\u00fcn uzat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, decc\u00e2lin kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kacak ki\u015finin H\u0131z\u0131r olaca\u011f\u0131, Hz. Peygamber d\u00f6neminde hayatta oldu\u011fu ve Peygamber\u2019in el\u00e7isi olarak Enes\u2019in kendisiyle g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc, Res\u00fblullah vefat etti\u011fi zaman gelip Ehl-i beyt\u2019e t\u00e2ziyede bulundu\u011fu, \u0130br\u00e2him b. Edhem, Bi\u015fr el-H\u00e2f\u00ee, Ma\u2018r\u00fbf-i Kerh\u00ee, C\u00fcneyd-i Ba\u011fd\u00e2d\u00ee ve Muhyiddin \u0130bn\u00fc\u2019l-Arab\u00ee gibi mutasavv\u0131flar taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n denizlerde, \u0130ly\u00e2s\u2019\u0131n karada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, s\u0131k s\u0131k bir araya geldikleri, Cebr\u00e2il, M\u00eek\u00e2il ve \u0130sr\u00e2fil ile her y\u0131l arefe g\u00fcn\u00fc Arafat\u2019ta bulu\u015ftuklar\u0131 haber verilmi\u015ftir. Rivayetlerden bir k\u0131sm\u0131, H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n d\u00fcnyan\u0131n sonuna kadar ya\u015famas\u0131n\u0131 Hz. \u00c2dem\u2019in bir vasiyetine ve duas\u0131na, bir k\u0131sm\u0131 da onun \u00e2b-\u0131 hay\u00e2ttan i\u00e7mesine ba\u011flamaktad\u0131r.<br \/>\n\u0130sl\u00e2m \u00e2limleri H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n peygamber, vel\u00ee veya melek oldu\u011fu konusunda de\u011fi\u015fik g\u00f6r\u00fc\u015fler ileri s\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Onun neb\u00ee oldu\u011funu s\u00f6yleyenler Allah taraf\u0131ndan kendisine rahmet ve ilim verilmi\u015f olmas\u0131n\u0131 (el-Kehf 18\/65), k\u0131ssada anlat\u0131lan i\u015fleri kendili\u011finden yapmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde a\u00e7\u0131klama yapmas\u0131n\u0131 (el-Kehf 18\/82), vahiy ile y\u00f6nlendirilmesini, sahip oldu\u011fu bilgiler dolay\u0131s\u0131yla M\u00fbs\u00e2\u2019dan \u00fcst\u00fcn bir konumda tan\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 delil g\u00f6sterirler. H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n vel\u00ee oldu\u011funu kabul edenler ise ona verilen bilginin do\u011frudan Allah\u2019tan gelen bir ilham olabilece\u011fini s\u00f6ylerler. Ayr\u0131ca H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n neb\u00ee kabul edilmesi durumunda M\u00fbs\u00e2\u2019n\u0131n \u00fcmmetinden olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla onun \u015feriat\u0131na uymakla y\u00fck\u00fcml\u00fc bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6ylemek gerekir. H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n melek oldu\u011fu iddias\u0131 pek taraftar bulmam\u0131\u015ft\u0131r. Genellikle tasavvuf erbab\u0131 onun vel\u00ee oldu\u011funu, kel\u00e2m, tefsir ve hadis \u00e2limlerinin \u00e7o\u011fu da neb\u00ee oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr.<br \/>\nH\u0131z\u0131r telakkisi ba\u015fta Aleviler ve Nusayr\u00eeler olmak \u00fczere \u015ei\u00eeler (G\u0101liyye), Yez\u00eed\u00eeler ve D\u00fcrz\u00eeler aras\u0131nda \u00f6nemli bir yere sahiptir. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Arap\u00e7as\u0131 had\u0131r (hadr, h\u0131dr) \u015feklinde yaz\u0131lan kelime T\u00fcrk\u00e7e \u201cH\u0131z\u0131r\u201d ve \u201cH\u0131d\u0131r\u201d bi\u00e7iminde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Had\u0131r \u201cye\u015fil, ye\u015filli\u011fi \u00e7ok olan yer\u201d anlam\u0131ndaki ahdar ile e\u015f anlaml\u0131d\u0131r. Bu m\u00e2nadan hareketle \u201chad\u0131r\u201d kelimesinin \u00f6zel isimden ziyade lakap ve s\u0131fat olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Nitekim baz\u0131 kaynaklarda H\u0131z\u0131r\u2019a bu ismin, kuru yerde oturdu\u011funda alt\u0131ndan otlar\u0131n ye\u015ferip dalgalanmas\u0131 ve cennet p\u0131nar\u0131ndan i\u00e7ti\u011fi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"doc_category":[34],"doc_tag":[],"class_list":["post-2310","docs","type-docs","status-publish","hentry","doc_category-alevilikte-oenemli-sahsiyetler"],"acf":[],"year_month":"2026-10","word_count":1327,"total_views":"3137","reactions":{"happy":"1","normal":"0","sad":"0"},"author_info":{"name":"redaktion","author_nicename":"redaktion","author_url":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/author\/redaktion\/"},"doc_category_info":[{"term_name":"Alevilikte \u00d6nemli \u015eahsiyetler","term_url":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/themen-kategorie\/alevilikte-oenemli-sahsiyetler\/"}],"doc_tag_info":[],"knowledge_base_info":[],"knowledge_base_slug":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/2310","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs"}],"about":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/docs"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2310"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/2310\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2311,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/2310\/revisions\/2311"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2310"}],"wp:term":[{"taxonomy":"doc_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/doc_category?post=2310"},{"taxonomy":"doc_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/doc_tag?post=2310"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}