{"id":2337,"date":"2024-03-01T11:22:32","date_gmt":"2024-03-01T10:22:32","guid":{"rendered":"https:\/\/alevipedia.org\/?post_type=docs&#038;p=2337"},"modified":"2024-03-01T11:22:33","modified_gmt":"2024-03-01T10:22:33","password":"","slug":"imam-cafer-es-sadik","status":"publish","type":"docs","link":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/thema\/imam-cafer-es-sadik\/","title":{"rendered":"\u0130mam Cafer es- Sad\u0131k"},"content":{"rendered":"<p>Hicri takvime g\u00f6re 80 (699) veya 83 (702) y\u0131l\u0131nda Medine\u2019de do\u011fmu\u015ftur. Babas\u0131 be\u015finci imam Muhammed el-B\u00e2k\u0131r, annesinin ad\u0131 \u00dcmm\u00fc Ferve\u2019dir. K\u00fcnyesi b\u00fcy\u00fck o\u011flu \u0130sm\u00e2il\u2019e nisbetle Eb\u00fb \u0130sm\u00e2il ise de onun kendisinden \u00f6nce vefat etmesi sebebiyle daha \u00e7ok Eb\u00fb Abdullah, bazen de Eb\u00fb M\u00fbs\u00e2 diye an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Lakaplar\u0131n\u0131n en me\u015fhuru S\u00e2d\u0131k olup S\u00e2bir, F\u00e2z\u0131l, T\u00e2hir ve \u00c2t\u0131r lakaplar\u0131yla da zikredilmi\u015ftir.<br \/>\nDedesi Zeynel\u00e2bid\u00een\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fc s\u0131ras\u0131nda on be\u015f ya\u015f\u0131nda olan Ca\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k, ilk bilgileri ondan ve babas\u0131 Muhammed el-B\u00e2k\u0131r\u2019dan ald\u0131. Babas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan g\u00f6rev s\u00fcresi otuz d\u00f6rt y\u0131ld\u0131r.<br \/>\n\u0130mam B\u00e2k\u0131r, \u201cBiz yery\u00fcz\u00fcnde g\u00fc\u00e7s\u00fcz d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclenlere lutufta bulunmak, onlar\u0131 \u00f6nderler yapmak, yine onlar\u0131 v\u00e2risler yapmak istiyoruz\u201d (el-Kasas 28\/5) me\u00e2lindeki \u00e2yette ifade edilen kimseler aras\u0131nda Ca\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k\u2019\u0131n da bulundu\u011funu belirtmi\u015f, vefat\u0131 s\u0131ras\u0131nda ona, mensuplar\u0131na kar\u015f\u0131 iyi davranmas\u0131n\u0131 tavsiye etmi\u015f ve kendisine \u201ck\u0101im\u201din kim olaca\u011f\u0131 soruldu\u011funda eliyle Ca\u2018fer\u2019e dokunarak, \u201cHz. Peygamber\u2019in \u00e2l-i beytinin k\u0101imi budur\u201d diye cevap vermi\u015ftir.<br \/>\nUzun s\u00fcren im\u00e2met devresinde \u00e7e\u015fitli kesimlere mensup geni\u015f \u0130sl\u00e2m toplumuyla iyi m\u00fcnasebetler kuran Ca\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k, S\u00fcnn\u00ee kaynaklarda da daima h\u00fcrmetle an\u0131lan ilm\u00ee bir \u015fahsiyet olarak benimsenmi\u015ftir. Emev\u00ee ve Abb\u00e2s\u00ee devirlerini idrak eden ve mensubu oldu\u011fu H\u00e2\u015fim\u00eeler\u2019in imam\u0131 olarak onlar\u0131n durumunu korumaya \u00e7al\u0131\u015fan Ca\u2018fer, amcas\u0131 Zeyd b. Ali\u2019nin isyan edip \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden sonra (122\/740) a\u011f\u0131rla\u015fan \u015fartlar\u0131n tesiriyle siyasetten tamamen uzakla\u015fm\u0131\u015f, Medine\u2019de ilimle me\u015fgul olmu\u015f ve bu \u015fekilde Emev\u00eeler\u2019in bask\u0131lar\u0131ndan kurtulabilmi\u015ftir. Abb\u00e2s\u00eeler devrinde de siyas\u00ee-idar\u00ee tutum a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fikli\u011fin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rerek kendisini ilme vakfetmi\u015ftir. \u00d6zellikle amcazadeleri Muhammed en-Nefs\u00fczzekiyye ile \u0130br\u00e2him b. Abdullah\u2019\u0131n 145 (762) y\u0131l\u0131ndaki isyanlar\u0131na muhalefet etmi\u015f, onlara ba\u015far\u0131l\u0131 olamay\u0131p \u00f6ld\u00fcr\u00fclebileceklerini s\u00f6ylemi\u015ftir. Hadiselerin Ca\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k\u2019\u0131n tahmin etti\u011fi istikamette geli\u015fmesi, daha sonra mensuplar\u0131nca onun gelece\u011fi bilmesi \u015feklinde de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<br \/>\nCa\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k Medine\u2019de vefat etti. Rivayetler onun Abb\u00e2s\u00ee Halifesi Eb\u00fb Ca\u2018fer el-Mans\u00fbr taraf\u0131ndan zehirlenerek \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u015feklindedir. Cenazesi Cennet\u00fc\u2019l-bak\u012b\u2018de babas\u0131 Muhammed el-B\u00e2k\u0131r ve dedesi Zeynel\u00e2bid\u00een\u2019in kabirlerinin yan\u0131na defnedildi. Mezar\u0131 Vehh\u00e2b\u00eeler\u2019in tahribine kadar ziyaret mahalli olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r. Ca\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k\u2019\u0131n, amcas\u0131 H\u00fcseyin b. Ali Zeynel\u00e2bid\u00een\u2019in k\u0131z\u0131 olan ilk han\u0131m\u0131 F\u00e2t\u0131ma\u2019dan \u0130sm\u00e2il, Abdullah, \u00dcmm\u00fc Ferve; Ham\u00eede el-Berberiyye adl\u0131 ikinci han\u0131m\u0131ndan M\u00fbs\u00e2, \u0130shak, F\u00e2t\u0131ma, Muhammed; di\u011fer han\u0131mlar\u0131ndan da Abbas, Ali ve Esm\u00e2 olmak \u00fczere on \u00e7ocu\u011fu olmu\u015ftur. \u00d6l\u00fcm\u00fcnden sonra \u015e\u00eea, o\u011fullar\u0131 \u0130sm\u00e2il ad\u0131na kurulan \u0130sm\u00e2iliyye ve M\u00fbs\u00e2 el-K\u00e2z\u0131m\u2019\u0131 imam tan\u0131yan \u0130sn\u00e2a\u015feriyye olmak \u00fczere iki b\u00fcy\u00fck gruba ayr\u0131ld\u0131.<br \/>\nHadis, tefsir, f\u0131k\u0131h, akaid, cedel, lugat ve tarih gibi alanlarda yo\u011fun bir faaliyetin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, de\u011fi\u015fik fikir ve g\u00f6r\u00fc\u015flerin f\u0131rkala\u015fmay\u0131 meydana getirmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 II. (VIII.) y\u00fczy\u0131lda \u0130sl\u00e2m\u00ee konulardaki d\u00fc\u015f\u00fcncelerini daha toplay\u0131c\u0131 bir tarzda ortaya koyan Ca\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k, bununla birlikte sap\u0131k f\u0131rkalarla m\u00fccadele etmekten de geri durmam\u0131\u015ft\u0131r. O b\u00fct\u00fcn gizli, felsef\u00ee, tasavvuf\u00ee, f\u0131kh\u00ee, kimyev\u00ee ve tabii ilimlere, ayr\u0131ca Zeb\u00fbr, Tevrat, \u0130ncil\u2019e ve \u0130br\u00e2him\u2019in suhufuna, Hz. F\u00e2t\u0131ma\u2019n\u0131n mushaf\u0131na, her t\u00fcrl\u00fc hel\u00e2l ve harama, ge\u00e7mi\u015f ve gelecekteki bilgi ve haberleri ihtiva eden cefr ilmine v\u00e2k\u0131ft\u0131r; il\u00e2h\u00ee ilimlerin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 ve alt\u0131nc\u0131 imam\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019de yer alan M\u00fbs\u00e2 ve H\u0131z\u0131r k\u0131ssas\u0131ndaki ihtil\u00e2fta her ikisinin de haberdar olmad\u0131\u011f\u0131 hususlar\u0131 bilen, ba\u015flang\u0131\u00e7tan k\u0131yamete kadar olmu\u015f ve olacak her \u015feyi Hz. Peygamber\u2019den veraset yoluyla \u00f6\u011frenmi\u015f olan kimsedir.<br \/>\nHadis ilminde sika kabul edilen Ca\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k\u2019\u0131n kendilerinden hadis rivayet etti\u011fi kimselerin ba\u015f\u0131nda babas\u0131 gelmektedir. Ubeydullah b. Eb\u00fb R\u00e2fi\u2018, Urve b. Z\u00fcbeyr, \u0130krime el-Berber\u00ee, At\u00e2 b. Eb\u00fb Reb\u00e2h, N\u00e2fi\u2018 ve Z\u00fchr\u00ee\u2019den de rivayette bulunmu\u015ftur. M\u00e2lik b. Enes, S\u00fcfy\u00e2n es-Sevr\u00ee, S\u00fcfy\u00e2n b. Uyeyne, Eb\u00fb Han\u00eefe, \u0130bn C\u00fcreyc, Eb\u00fb \u00c2s\u0131m en-Neb\u00eel, Yahy\u00e2 b. Sa\u00eed el-Ens\u00e2r\u00ee, Yahy\u00e2 el-Katt\u00e2n, o\u011fullar\u0131 \u0130sm\u00e2il, Muhammed, M\u00fbs\u00e2 el-K\u00e2z\u0131m, \u0130shak ve \u015e\u00eea kaynaklar\u0131nda say\u0131lar\u0131 4000\u2019e ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 belirtilen kimseler kendisinden hadis dinlemi\u015f ve rivayette bulunmu\u015flard\u0131r. Rivayetleri Buh\u00e2r\u00ee\u2019nin el-C\u00e2mi\u02bfu\u2019\u1e63-\u1e63a\u1e25\u00ee\u1e25\u2019i d\u0131\u015f\u0131nda K\u00fct\u00fcb-i Sitte\u2019de yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Ca\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k\u2019\u0131n Eb\u00fb Han\u00eefe ile Medine ve Irak\u2019ta, Amr b. Ubeyd, V\u00e2s\u0131l b. At\u00e2 ve Hafs b. S\u00e2lim ile de Mekke\u2019de ilm\u00ee m\u00fcnaka\u015falar yapt\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Z\u00fcr\u00e2re b. A\u2018yen ile karde\u015fleri Bekir ve Hamr\u00e2n, Cem\u00eel b. S\u00e2lih, Muhammed b. M\u00fcslim et-T\u00e2if\u00ee, B\u00fcreyd b. Mu\u00e2viye, Hi\u015f\u00e2m b. Hakem, Hi\u015f\u00e2m b. S\u00e2lim, Eb\u00fb Bas\u00eer, Muhammed el-Haleb\u00ee, Abdullah b. Sin\u00e2n, Eb\u00fc\u2019s-Sabb\u00e2h el-Kin\u00e2n\u00ee \u00f6\u011frencilerinden baz\u0131lar\u0131d\u0131r.<br \/>\nCa\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k tasavvuf tarihinde de \u00f6nemli bir yere sahiptir. \u0130lk s\u00fbf\u00eelerin hayat hik\u00e2yelerini anlatan Eb\u00fb Nasr es-Serr\u00e2c, Eb\u00fb T\u00e2lib el-Mekk\u00ee, Muhammed b. H\u00fcseyin es-S\u00fclem\u00ee ve Abd\u00fclker\u00eem el-Ku\u015feyr\u00ee gibi mutasavv\u0131f m\u00fcelliflerin ondan hi\u00e7 bahsetmemi\u015f veya n\u00e2diren at\u0131fta bulunmu\u015f olmalar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k Eb\u00fb Nuaym el-\u0130sfah\u00e2n\u00ee Hilyet\u00fc\u2019l-evliy\u00e2\u02beda kendisine geni\u015f yer ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Att\u00e2r ise Tezkiret\u00fc\u2019l-evliy\u00e2\u02be adl\u0131 eserine onunla ba\u015flar. B\u00fct\u00fcn s\u00fbf\u00eelerin evliyadan sayd\u0131klar\u0131 Ca\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k tarikat silsilelerinde de \u00f6nemli bir yer tutar. Nak\u015fibendiyye ve Bekta\u015fiyye mensuplar\u0131 ona tarikat silsilelerinde yer verir, B\u00e2yez\u00eed-i Bist\u00e2m\u00ee\u2019yi onun m\u00fcridi olarak g\u00f6r\u00fcrler. Bir tarikat olmaktan \u00e7ok tasavvuf\u00ee bir tavr\u0131 ifade eden A\u015fk\u0131yye mensuplar\u0131 silsilelerini Ca\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k\u2019la ba\u015flat\u0131rlar. Cefr, havas, t\u0131ls\u0131m gibi birtak\u0131m gizli ilimlerin, gayb\u0131 ve gelece\u011fi bilme ile ilgili baz\u0131 ola\u011fan \u00fcst\u00fc yeteneklerin ona nisbet edilmesi, son d\u00f6nem mutasavv\u0131flar\u0131 i\u00e7in ilgi \u00e7ekici olmu\u015ftur.<br \/>\n\u0130nsanlar\u0131n din konusunda bilmeleri zaruri olan ba\u015fl\u0131ca hususlar\u0131, Allah\u2019\u0131 k\u00e2inat\u0131n yarat\u0131c\u0131s\u0131 ve y\u00f6neticisi olarak tan\u0131mak, O\u2019nun nimetlerini ve O\u2019na kar\u015f\u0131 yap\u0131lmas\u0131 gereken vazifeleri bilmek, k\u00fcf\u00fcr ve irtidada sebep olacak \u015feylere v\u00e2k\u0131f olmak \u015feklinde g\u00f6steren Ca\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k\u2019a g\u00f6re Allah hi\u00e7bir \u015feye benzemez, hi\u00e7bir \u015fey de O\u2019na benzemez. Allah kullar\u0131n tasavvur etti\u011fi her t\u00fcrl\u00fc hayal ve vehmin \u00f6tesindedir, g\u00f6zler O\u2019nu idrak edemez. Ca\u2018fer, Hz. Peygamber\u2019in mi\u2018racda Allah\u2019\u0131 g\u00f6r\u00fcp g\u00f6rmedi\u011fi hususu kendisine soruldu\u011funda \u201ckalbiyle g\u00f6rd\u00fc\u201d \u015feklinde cevap vermi\u015ftir. \u0130nsanlar\u0131n ihtiyar\u00ee fiillerinin kendilerine nisbet edilece\u011fini, fiillerin hay\u0131r veya \u015fer olmas\u0131ndan dolay\u0131 m\u00fck\u00e2fat ve ceza g\u00f6receklerini belirten Ca\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcnde Allah\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn mahl\u00fbkat\u0131 toplayaca\u011f\u0131n\u0131, onlar\u0131 emirlerini yerine getirmemekten dolay\u0131 mesul tutaca\u011f\u0131n\u0131, iradeleri d\u0131\u015f\u0131nda m\u00e2ruz kald\u0131klar\u0131 \u015feylerden dolay\u0131 ise sorumlu tutmayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir. Ona g\u00f6re b\u00fcy\u00fck g\u00fcnahlar \u015firk, Allah\u2019\u0131n rahmetinden \u00fcmit kesmek, ebeveyne itaatsizlik, adam \u00f6ld\u00fcrmek, namuslu kad\u0131nlara zina isnad\u0131nda bulunmak, yetim mal\u0131 yemek, sava\u015ftan ka\u00e7mak, yalan yere yemin etmek, rib\u00e2, zina, h\u0131yanet, zek\u00e2t vermemek, yalanc\u0131 \u015fahitlik, i\u00e7ki i\u00e7mek, ikrar\u0131ndan d\u00f6nmek, akrabal\u0131k m\u00fcnasebetini kesmek, yalan s\u00f6ylemek, Allah\u2019a kar\u015f\u0131 nank\u00f6rl\u00fck, \u00f6l\u00e7\u00fc ve tart\u0131da hile yapmak, liv\u00e2ta ve bid\u2018at olmak \u00fczere yirmiyi a\u015fk\u0131nd\u0131r.<br \/>\nGerekli \u015fartlar haz\u0131rlanmadan devlet reisine isyan etmenin faydadan \u00e7ok zarar getirece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen Ca\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k, babas\u0131 Muhammed el-B\u00e2k\u0131r ve dedesi Zeynel\u00e2bid\u00een\u2019in yolunu takip ederek fitneden m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar uzakla\u015fmaya gayret g\u00f6stermi\u015f, Muhammed en-Nefs\u00fczzekiyye ile karde\u015fi \u0130br\u00e2him b. Abdullah\u2019\u0131 da bu sebeple isyandan vazge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00fcnni kaynaklar\u0131nda ise Ca\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k rec\u2018at, bed\u00e2, ten\u00e2s\u00fch, gaybet, hul\u00fbl ve te\u015fbih ile ilgili hususlardan tamamen tenzih edilmi\u015ftir.<br \/>\n\u015e\u00eea\u2019ya g\u00f6re imamlar\u0131n bilgisi hata ihtimali bulunmayan led\u00fcnn\u00ee bilgi t\u00fcr\u00fcnden oldu\u011fu i\u00e7in Ca\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k\u2019\u0131n f\u0131k\u0131hla ilgili g\u00f6r\u00fc\u015fleri de delillerinden istinbat edilerek ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f akl\u00ee bilgiler olmay\u0131p Hz. Peygamber\u2019den kendisine intikal eden il\u00e2h\u00ee bilginin sonucudur. Bu sebeple o hel\u00e2l ve haramlarla ilgili ger\u00e7ekleri bilmek i\u00e7in di\u011fer m\u00fcctehidler gibi ictihad ederek belli bir h\u00fckme ula\u015fma durumunda de\u011fildir. S\u00fcnniler ise Ca\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k\u2019\u0131, ba\u015fta Kitap ve S\u00fcnnet olmak \u00fczere dayanaca\u011f\u0131 kaynaklar\u0131 ve ictihad\u0131nda uygulayaca\u011f\u0131 metotlar\u0131 bulunan ve kesinlikle m\u00e2sum olmayan bir m\u00fcctehid olarak kabul etmektedirler.<br \/>\nCa\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k\u2019\u0131n tabii ilimler ve \u00f6zellikle kimya konusunda geni\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bulundu\u011fu, nitrik asit ve kezzap ile tuz ruhunun kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan meydana gelen ve alt\u0131n eritmeye mahsus bir s\u0131v\u0131 olan \u201caqua regia\u201dy\u0131 (el-m\u00e2\u00fc\u2019l-melik\u00ee, kral suyu) ke\u015ffetti\u011fi ve kimya konusundaki bilgilerini kabiliyetli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u00f6\u011frencisi C\u00e2bir b. Hayy\u00e2n\u2019a \u00f6\u011fretti\u011fi yayg\u0131n rivayetler aras\u0131ndad\u0131r. Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, Ca\u2018fer\u2019in genellikle Medine\u2019de ya\u015famakla birlikte Irak\u2019a giderek bir s\u00fcre orada kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kimya ile ilgilenmi\u015f oldu\u011funu belirtmi\u015flerdir.<br \/>\nEserleri. Ca\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k\u2019\u0131n y\u00fczlerce kitap ve ris\u00e2le yazd\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenmektediri.<br \/>\nCa\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k\u2019\u0131n zaman\u0131m\u0131za ula\u015fan eserleri \u015funlard\u0131r: 1. Mi\u1e63b\u00e2\u1e25u\u2019\u015f-\u015fer\u00ee\u02bfa ve mift\u00e2\u1e25u\u2019l-\u1e25a\u1e33\u012b\u1e33a. Ca\u2018fer es-S\u00e2d\u0131k\u2019\u0131n din\u00ee ve ahl\u00e2k\u00ee muhteval\u0131 s\u00f6zlerinin 100 babda ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bu eserin \u00e7e\u015fitli yazma n\u00fcshalar\u0131 British Museum\u2019da, Me\u015fhed ve Haydar\u00e2b\u00e2d Osm\u00e2niye \u00dcniversitesi k\u00fct\u00fcphanelerinde bulunmaktad\u0131r. Kitap Delhi (1856), Tebriz (1278) ve Tahran\u2019da (1314) yay\u0131mlanm\u0131\u015f, ayr\u0131ca Fars\u00e7a terc\u00fcme ve \u015ferhiyle birlikte Hasan el-Mustafav\u00ee taraf\u0131ndan ne\u015fredilmi\u015ftir.<br \/>\n2. Tefs\u00eer\u00fc\u2019l-\u1e32ur\u02be\u00e2n. En eski n\u00fcshas\u0131 hicr\u00ee X. asra ait olan bu eserin Bankip\u00fbr, Boh\u00e2r ve Aligarh k\u00fct\u00fcphanelerinde yazmalar\u0131 mevcuttur.<br \/>\n3. Kit\u00e2b\u00fc\u2019l-Cefr. el-\u1e2a\u00e2fiye fi\u2019l-cefr, el-\u1e2a\u00e2fiye f\u00ee \u02bfilmi\u2019l-\u1e25ur\u00fbf veya el-\u1e2a\u00e2fiye adlar\u0131yla da an\u0131lan eserin yazma n\u00fcshalar\u0131 British Museum\u2019da, \u0130skenderiye el-Mektebet\u00fc\u2019l-belediyye, D\u00e2r\u00fc\u2019l-k\u00fct\u00fcbi\u2019l-M\u0131sriyye (Tal\u2018at), S\u00fcleymaniye (C\u00e2rullah) ve K\u00f6pr\u00fcl\u00fc k\u00fct\u00fcphanelerinde bulunmaktad\u0131r.<br \/>\n4. \u0130\u1e2btil\u00e2c\u00fc\u2019l-a\u02bf\u017c\u00e2\u02be. \u0130nsan organlar\u0131ndaki titremeler ve bunlar\u0131n sebep oldu\u011fu hastal\u0131klardan bahseden eserin yazma n\u00fcshalar\u0131 Berlin Staatsbibliothek ile Gotha, Topkap\u0131 (III. Ahmed) ve Kastamonu k\u00fct\u00fcphanelerinde mevcuttur.<br \/>\n5. Hey\u00e2kil\u00fc\u2019n-n\u00fbr (es-Seb\u02bfa). T\u0131ls\u0131mdan bahseden bu eserin iki n\u00fcshas\u0131 Biblioth\u00e8que Nationale ve Cambridge \u00dcniversitesi K\u00fct\u00fcphanesi\u2019ndedir.<br \/>\n6. Esr\u00e2r\u00fc\u2019l-va\u1e25y. Hicr\u00ee X ve XIII. y\u00fczy\u0131lda istinsah edilen iki yazmas\u0131 S\u00fcleymaniye K\u00fct\u00fcphanesi\u2019nde (Hamidiye ve Hasan H\u00fcsn\u00fc Pa\u015fa) bulunan k\u00fc\u00e7\u00fck bir ris\u00e2ledir.<br \/>\n7. \u1e2aav\u00e2\u1e63\u1e63\u00fc\u2019l-\u1e32ur\u02be\u00e2ni\u2019l-\u02bfa\u1e93\u00eem. Hicr\u00ee IV ve XI. y\u00fczy\u0131lda istinsah edilmi\u015f n\u00fcshalar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu bilinen ris\u00e2lenin bir yazmas\u0131 D\u00e2r\u00fc\u2019l-k\u00fct\u00fcbi\u2019z-Z\u00e2hiriyye\u2019dedir.<br \/>\n8. Kit\u00e2b\u00fc\u2019t-Tev\u1e25\u00eed ve\u2019l-ihl\u00eelce. Mufaddal b. \u00d6mer\u2019den rivayet edilen bu eser Tev\u1e25\u00eed\u00fc\u2019l-Mufa\u1e0d\u1e0dal diye de an\u0131l\u0131r. Me\u015fhed, Tebriz ve K\u00e2z\u0131miye k\u00fct\u00fcphanelerinde \u00e7e\u015fitli n\u00fcshalar\u0131 bulunan eser, Kit\u00e2b\u00fc\u2019t-Tev\u1e25\u00eed ve\u2019l-edille ve\u2019t-tedb\u00eer ad\u0131yla 1329\u2019da \u0130stanbul\u2019da bas\u0131lm\u0131\u015f, Fahreddin et-T\u00fcrkist\u00e2n\u00ee taraf\u0131ndan 1065\u2019te (1654) Fars\u00e7a\u2019ya \u00e7evrilmi\u015ftir.<br \/>\n9. Ris\u00e2let\u00fc\u2019l-ve\u1e63\u00e2y\u00e2 ve\u2019l-fu\u1e63\u00fbl. Kimya ile ilgili olup Ris\u00e2le f\u00ee \u02bfilmi\u2019\u1e63-\u1e63\u0131n\u00e2\u02bfa ve\u2019l-\u1e25aceri\u2019l-m\u00fckerrem olarak da bilinir. Nuruosmaniye, R\u00e2mp\u00fbr ve Halep k\u00fct\u00fcphanelerinde yazma n\u00fcshalar\u0131 bulunan ris\u00e2le Almanca terc\u00fcmesiyle birlikte J. Ruska taraf\u0131ndan ne\u015fredilmi\u015ftir (Heidelberg 1924).<br \/>\n10. Du\u02bf\u00e2\u02be\u00fc\u2019l-cev\u015fen. Birka\u00e7 varak hacmindeki ris\u00e2lenin hicr\u00ee XI. y\u00fczy\u0131lda istinsah edilmi\u015f bir n\u00fcshas\u0131 Biblioth\u00e8que Nationale\u2019de bulunmaktad\u0131r.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bu eserlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak Aleviler aras\u0131nda yayg\u0131n olarak bulunan Buyruk yazmalar\u0131n\u0131n da \u0130mam Cafer taraf\u0131ndan yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lmaktad\u0131r. M\u00fcr\u015fid-Talip ili\u015fkisini ele alan bu eserler Alevilerin en \u00f6nemli yaz\u0131l\u0131 kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hicri takvime g\u00f6re 80 (699) veya 83 (702) y\u0131l\u0131nda Medine\u2019de do\u011fmu\u015ftur. Babas\u0131 be\u015finci imam Muhammed el-B\u00e2k\u0131r, annesinin ad\u0131 \u00dcmm\u00fc Ferve\u2019dir. K\u00fcnyesi b\u00fcy\u00fck o\u011flu \u0130sm\u00e2il\u2019e nisbetle Eb\u00fb \u0130sm\u00e2il ise de onun kendisinden \u00f6nce vefat etmesi sebebiyle daha \u00e7ok Eb\u00fb Abdullah, bazen de Eb\u00fb M\u00fbs\u00e2 diye an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Lakaplar\u0131n\u0131n en me\u015fhuru S\u00e2d\u0131k olup S\u00e2bir, F\u00e2z\u0131l, T\u00e2hir ve \u00c2t\u0131r [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"doc_category":[34],"doc_tag":[],"class_list":["post-2337","docs","type-docs","status-publish","hentry","doc_category-alevilikte-oenemli-sahsiyetler"],"acf":[],"year_month":"2026-10","word_count":2238,"total_views":"3325","reactions":{"happy":"0","normal":"0","sad":"0"},"author_info":{"name":"redaktion","author_nicename":"redaktion","author_url":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/author\/redaktion\/"},"doc_category_info":[{"term_name":"Alevilikte \u00d6nemli \u015eahsiyetler","term_url":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/themen-kategorie\/alevilikte-oenemli-sahsiyetler\/"}],"doc_tag_info":[],"knowledge_base_info":[],"knowledge_base_slug":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/2337","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs"}],"about":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/docs"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2337"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/2337\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2338,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/2337\/revisions\/2338"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"doc_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/doc_category?post=2337"},{"taxonomy":"doc_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/doc_tag?post=2337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}