{"id":2857,"date":"2024-12-20T15:16:33","date_gmt":"2024-12-20T14:16:33","guid":{"rendered":"https:\/\/alevipedia.org\/?post_type=docs&#038;p=2857"},"modified":"2024-12-20T15:16:33","modified_gmt":"2024-12-20T14:16:33","password":"","slug":"hallac-i-mansur","status":"publish","type":"docs","link":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/thema\/hallac-i-mansur\/","title":{"rendered":"Hall\u00e2c-\u0131 Mans\u00fbr"},"content":{"rendered":"<p>Hall\u00e2c-\u0131 Mans\u00fbr\u2019un tam ad\u0131 Ebu\u2019l-Mu\u011fis H\u00fcseyn b. Mansur el-Hall\u00e2c el-Beyzav\u00eedir. Hall\u00e2c, bu g\u00fcnk\u00fc \u0130ran s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde, Beyza\u2019ya yak\u0131n Tur denilen yerde h. 244, m. 857 senesinde d\u00fcny\u00e2ya geldi. Hallac\u2019\u0131n Balh\u00e2rislerin azadl\u0131lar\u0131ndan biri olmas\u0131 muhtemeldir. B\u00fcy\u00fck babas\u0131n\u0131n ismi Mahamm\u00e2\u2019d\u0131r. Anne taraf\u0131ndan soyu, peygamberin sahabesi Abu Ayy\u00fcb\u2019un (ana taraf\u0131ndan) nesline dayand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Ens\u00e2ri olarak da an\u0131lmaktad\u0131r. Hallac V\u00e2sit\u2019ta, Tustar\u2019de ve siyahi k\u00f6lelerin Zenc \u00eesy\u00e2n\u0131 sebebinden kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011fa u\u011frayan Basra\u2019da bulundu ve Arap \u015fehir muhiti i\u00e7inde yeti\u015fti. Basra\u2019da Ben\u00ee Muc\u00e2\u015fi\u2019nin (Tamim kabilesinden) azadl\u0131lar\u0131ndan itibarl\u0131 bir aileye mensup Umm\u00fc\u2019l-H\u00fcseyn Karnaba ile evlendi. Pek gen\u00e7 ya\u015f\u0131nda suf\u00eelerden Sehl et-Tuster\u00ee (S\u00e2limiye grubunun kurucusudur) ile \u2018Amr Mekki\u2019nin (Cidde kad\u0131s\u0131 iken \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr) yanlar\u0131nda kendisini tasavvufa verdi. Pek s\u0131k\u0131 ve \u015fiddetli bir riy\u00e2zet ve itik\u00e2f hayat\u0131na kapand\u0131 ki, bu hayat tarz\u0131, bir m\u00fcddet sonra, vaaz ve ir\u015f\u00e2d seyahatleri ile, fas\u0131lalara u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. \u00dc\u00e7 defa Mekke\u2019ye hacca gitti (Kud\u00fcs\u2019e de gitmi\u015ftir) ve bu arada, s\u00fbf\u00ee h\u0131rkas\u0131ndan vaz ge\u00e7erek, Ahv\u00e2z\u2019da \u0130sfahan\u2019da Kum\u2019da ve Horasan ey\u00e2letinde halka Allah sevgisini vaaz etme\u011fe koyuldu. T\u00fcrk asker\u00ee kumandanlardan b\u00fcy\u00fck yard\u0131mlar g\u00f6rerek, \u0130sl\u00e2m devlet s\u0131n\u0131rlar\u0131ndaki kalelere, hatta daha uzaklara, Ke\u015fmir\u2019deki putperest Hind\u00fblar\u0131 ve Ma\u00e7in\u2019deki T\u00fcrkleri M\u00fcsl\u00fcman etmek i\u00e7in, Hoten ve Turfan\u2019a kadar seyahatler yapt\u0131.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc hacc\u0131 s\u0131ras\u0131nda, 288\u2019de, \u2018Arafat\u2019da vakfede iken, kendisinin a\u015fa\u011f\u0131lanmas\u0131n\u0131 ve nefsine az\u00e2p olunmas\u0131n\u0131 halktan alenen talep etti. Halife Mu\u2019ta\u00eed\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden evvel, Ba\u011fdad\u2019a giderek, \u015fehir sokak ve pazarlar\u0131nda \u015fer\u00eeat ahk\u00e2m\u0131na g\u00f6re, hacda kesilen hayvanlar gibi kurban edilerek, b\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlar u\u011fruna can vermek istedi\u011fini ba\u011f\u0131ra ba\u011f\u0131ra hayk\u0131rd\u0131. Ba\u011fdat\u2019a yerle\u015fti. \u201cAllah benim kan\u0131m\u0131 sizlere hel\u00e2l etti, beni katlettiniz; beni \u00f6ld\u00fcrmek M\u00fcsl\u00fcmanlara farz olmu\u015ftur. \u015eimdi beni katlederek hakik\u00ee bir din m\u00fcc\u00e2hidi gibi hareket ediniz. Allah yolunun hakik\u00ee m\u00fcc\u00e2hidleri olunuz ki, ben de \u015fehid olarak \u00f6leyim\u201d diye ba\u011f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Hayat\u0131n\u0131 feda etmek pahas\u0131na ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi bu talebi, onu hem Z\u00e2hiriye kad\u0131s\u0131 ibn D\u00e2vud\u2019un hem \u015eii- Bat\u0131n\u00ee Navbaht hizbinin ve hem de Mutezile kel\u00e2m alimi Abu Ali Cubbal\u2019\u0131n \u015fiddetli d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131na m\u00e2r\u00fbz b\u0131rakt\u0131. Ancak bu \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ona (\u015e\u00e2fi kad\u0131s\u0131 \u0130bn Surayc gibi) m\u00fcd\u00e2f\u00eeler, hatt\u00e2 devlet me\u2019murlar\u0131, askerler aras\u0131ndan H\u00fcseyn b. Hamdan ve h\u00fck\u00fcmete kar\u015f\u0131 Hanbel\u00ee k\u0131y\u00e2m\u0131n\u0131n m\u00fcrettibi \u0130bn al-Mutazz (296:908) gibi tarafdarlar da kazand\u0131rd\u0131. Hall\u00e2c nib\u00e2yet 913\u2019te tutukland\u0131. Kad\u0131 ibn Surayc\u2019in deste\u011fi ve Hall\u00e2c\u2019\u0131n eski h\u00e2misi v\u00fczeradan Hamd Kunna\u00ee\u2019nin \u015fefaati ile siy\u00e2set meydan\u0131nda \u00fc\u00e7 defa te\u015fhir edildikten sonra, hapse konulmas\u0131n\u0131 k\u00e2fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Hapiste sekiz sene kald\u0131. Burada kitaplar yazd\u0131. Hall\u00e2c, Avarci taraf\u0131ndan mahkemeye verildi. S\u00f6yledi\u011fi s\u00f6zler tahrif edildi ve onun s\u00f6zlerinden Karmat\u00eelerin Hicaz\u2019daki isyanlar neticesinde K\u00e2be\u2019 nin tahribi ve hacc\u0131n ilg\u00e2s\u0131 m\u00e2nas\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. (Massignon, L., Hallac mad., \u0130A)<\/p>\n<p>Bu arada Hall\u00e2c\u2019\u0131n idam\u0131na sebep olan konu \u00fczerinde \u2018manevi hacc\u2019 gibi bir ba\u015fka varyant\u0131 da zikretmek gerekmektedir. Orada \u015fu ifadeler vard\u0131r: Hall\u00e2c\u2019\u0131n Karmati d\u00e2\u00eeli\u011fi itham\u0131yla sorgulan\u0131p yarg\u0131lanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda, kendisine ait\u2019 manev\u00ee haccdan s\u00f6z eden k\u00fc\u00e7\u00fck bir defter ele ge\u00e7er. \u201cBir insan \u015fer\u2019i hac yapmak isterse, evinin bir odas\u0131na yerle\u015fir. Belirli \u015fartlarla oraya bir mihrap yapar, orada temizlenir (gusl), ihram\u0131n\u0131 giyer, \u015funlar\u0131 s\u00f6yler, \u015funlar\u0131 yapar b\u00f6ylece namaz k\u0131lar, Kur\u2019an\u2019\u0131n \u015fu suresini ezbere okur ve bu odan\u0131n etraf\u0131nda tavaf yapar, orada \u015fu \u015fekilde tesbihler yapar. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yapan, Mescid-i Haram\u2019da Ka\u2019be\u2019yi tavaf etmi\u015f gibi olur\u201d demi\u015ftir. Kad\u0131lar taraf\u0131ndan bu husus kendisine soruldu\u011fu zaman, Hall\u00e2c ink\u00e2r etmedi. Ancak kendisinin bir nasihatte bulundu\u011funu, bir mecburiyet getirmedi\u011fini ve i\u015fitti\u011fi bir hadisi nakletti\u011fini belirtti. Birinci kad\u0131 Ebu \u00d6mer, Hall\u00e2c\u2019\u0131 z\u0131nd\u0131kl\u0131kla su\u00e7layarak idam\u0131na karar verdi. \u0130kinci kad\u0131, \u0130bn M\u00fccahid\u2019in halefi \u0130bn Buhlul, \u201ce\u011fer bu, bir hadisin nakledilmesi ise Hall\u00e2c\u2019a bunu tasvib edip etmedi\u011fini sormak gerekir. Belki tevbe edip vaz ge\u00e7er\u201d, diye karar verdi. Ancak Vezir Hamid, Ebu \u00d6mer\u2019in fetv\u00e2s\u0131n\u0131 k\u00e2fi g\u00f6rerek \u0130bn Buhlul\u2019un olmamas\u0131ndan yararlanarak fetv\u00e2y\u0131 onaylam\u0131\u015ft\u0131r. Zab\u0131t katibinin o\u011flu \u0130bn Zenci\u2019nin hik\u00e2yesi \u015f\u00f6yle: \u201cHer g\u00fcn Hall\u00e2c\u2019\u0131n m\u00fcridlerinin evinde bulunan defter par\u00e7alar\u0131 vezir Hamid\u2019e getiriliyordu. Defterler onun \u00f6n\u00fcne konuluyor, o da okumas\u0131 i\u00e7in babama veriyordu. Hep b\u00f6yle yap\u0131l\u0131yordu. Bir g\u00fcn babam, kad\u0131lardan Ebu \u00d6mer ve \u0130bn el-U\u015fram\u0131\u2019nin huzurunda Hall\u00e2c\u2019\u0131n risalelerinden birini okudu. Orada Hall\u00e2c \u015f\u00f6yle diyordu: \u015eer\u2019i hacc\u0131 yapmak isteyen bir kimse, buna imk\u00e2n bulam\u0131yorsa evinde kapal\u0131 bir oda bulur. Her taraf\u0131 temizler ve hi\u00e7 kimse girmez. Orada Beyt-i Haram\u2019da yapar gibi tavaf yapar. Mekke\u2019de yap\u0131lan dua ve ibadetleri de yapar. Mesela, 30 \u00f6ks\u00fcz toplar, onlar\u0131 giydirir. Onlar yeme\u011fi yiyip ellerini y\u0131kay\u0131nca, onlara birer g\u00f6mlek ve yedi dirhem verir. \u0130\u015fte bu, ona hac sevab\u0131 kazand\u0131r\u0131r demektedir.<\/p>\n<p>Hallac\u2019\u0131n idam\u0131 i\u015fkenceyle ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. \u0130dam\u0131 izlemek i\u00e7in kalabal\u0131k bir halk toplanm\u0131\u015ft\u0131. Halk\u0131n seyrederken \u201cAllahuekber\u201d diye ba\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hall\u00e2c-\u0131 Mans\u00fbr\u2019un tam ad\u0131 Ebu\u2019l-Mu\u011fis H\u00fcseyn b. Mansur el-Hall\u00e2c el-Beyzav\u00eedir. Hall\u00e2c, bu g\u00fcnk\u00fc \u0130ran s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde, Beyza\u2019ya yak\u0131n Tur denilen yerde h. 244, m. 857 senesinde d\u00fcny\u00e2ya geldi. Hallac\u2019\u0131n Balh\u00e2rislerin azadl\u0131lar\u0131ndan biri olmas\u0131 muhtemeldir. B\u00fcy\u00fck babas\u0131n\u0131n ismi Mahamm\u00e2\u2019d\u0131r. Anne taraf\u0131ndan soyu, peygamberin sahabesi Abu Ayy\u00fcb\u2019un (ana taraf\u0131ndan) nesline dayand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Ens\u00e2ri olarak da an\u0131lmaktad\u0131r. Hallac [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2854,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"doc_category":[34],"doc_tag":[],"class_list":["post-2857","docs","type-docs","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","doc_category-alevilikte-oenemli-sahsiyetler"],"acf":[],"year_month":"2026-10","word_count":1008,"total_views":"2387","reactions":{"happy":"0","normal":"0","sad":"0"},"author_info":{"name":"redaktion","author_nicename":"redaktion","author_url":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/author\/redaktion\/"},"doc_category_info":[{"term_name":"Alevilikte \u00d6nemli \u015eahsiyetler","term_url":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/themen-kategorie\/alevilikte-oenemli-sahsiyetler\/"}],"doc_tag_info":[],"knowledge_base_info":[],"knowledge_base_slug":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/2857","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs"}],"about":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/docs"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2857"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/2857\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2858,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/2857\/revisions\/2858"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2854"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2857"}],"wp:term":[{"taxonomy":"doc_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/doc_category?post=2857"},{"taxonomy":"doc_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/doc_tag?post=2857"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}