{"id":2917,"date":"2025-02-17T21:12:13","date_gmt":"2025-02-17T20:12:13","guid":{"rendered":"https:\/\/alevipedia.org\/?post_type=docs&#038;p=2917"},"modified":"2025-02-17T21:12:13","modified_gmt":"2025-02-17T20:12:13","password":"","slug":"hamdullah-celebi","status":"publish","type":"docs","link":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/thema\/hamdullah-celebi\/","title":{"rendered":"Hamdullah \u00c7elebi"},"content":{"rendered":"<p>As\u0131l ad\u0131 Mehmet Hamdullah olan Hamdullah \u00c7elebi, Hac\u0131 Bekta\u015f Vel\u00ee Tekkesi Postni\u015finlerinden Feyzullah \u00c7elebi\u2019nin b\u00fcy\u00fck o\u011fludur. Hamdullah \u00c7elebi ve ailenin di\u011fer fertleri d\u00f6nemin n\u00fcfus defterlerinde kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Osmanl\u0131 Devletince 1827\u2019de yap\u0131lan n\u00fcfus say\u0131m\u0131nda 50 ya\u015f\u0131nda olan Hamdullah Efendi, orta boylu ve kumral sakall\u0131d\u0131r. 1767 y\u0131l\u0131nda Hac\u0131 Bekta\u015f\u2019ta d\u00fcny\u00e2ya gelmi\u015f, 1824 y\u0131l\u0131nda babas\u0131 Hac\u0131 Feyzullah \u00c7elebi\u2019nin suikast ile \u015fehit edilmesinin ard\u0131ndan \u201cHac\u0131 Bekta\u015f Vel\u00ee Vakfiyesi m\u00fctevellisi\u201d ve \u201c24. Postni\u015f\u00een\u201d olarak elli yedi ya\u015f\u0131nda Hac\u0131 Bekta\u015f Vel\u00ee Tekkesi postni\u015f\u00eenli\u011fi g\u00f6revini \u00fcstlenmi\u015ftir. Yeni\u00e7eri Oca\u011f\u0131 ile birlikte Bekta\u015fili\u011fin de yasaklanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Hamdullah \u00c7elebi, May\u0131s 1827\u2019de Amasya\u2019ya s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015f ve \u201c\u00c7elebi\u201d payesi kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Hamdullah Efendi, 1826 y\u0131l\u0131nda Bekta\u015f\u00ee tekkelerinin kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemin Hac\u0131 Bekta\u015f Hank\u00e2h\u0131 \u015feyhidir. 1825-1826 y\u0131l\u0131nda babas\u0131 Feyzullah Efendi\u2019nin bir e\u015fk\u0131ya taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi \u00fczerine posta ge\u00e7mi\u015ftir. Devlet, Bekta\u015f\u00ee tekkelerinin kapat\u0131lmas\u0131ndan bir y\u0131ldan bile daha az s\u00fcre \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fen bu posta oturma hadisesini bir Hatt-\u0131 H\u00fcmayunla tasdik etmekte; ilhad, r\u0131fz ve dine kar\u015f\u0131 laubalilikten hi\u00e7 s\u00f6z etmemektedir. Hatta, katilin yakalanarak idam edilmi\u015f oldu\u011fu da Hatt-\u0131 H\u00fcmayunda kay\u0131tl\u0131d\u0131r. Hamdullah Efendi 29 Ramazan 1256 \/ 1840 tarihli arzuhalinde mealen \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemektedir:<\/p>\n<p>Hac\u0131 Bekta\u015f Vel\u00ee Hazretleri\u2019nin Hank\u00e2h\u0131\u2019nda postni\u015fin iken \u201cVaka-i Hayriye\u201d esnas\u0131nda, \u015feyhlik vazifesinden (me\u015fihatten) azl edilerek Amasya\u2019ya s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f bulunmaktay\u0131m. S\u00fcrg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcm 13 y\u0131l\u0131 a\u015fm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r. \u0130\u00e7inde bulundu\u011fum peri\u015fan durum Halep Valisi Esad Pa\u015fa taraf\u0131ndan da padi\u015faha bildirilmi\u015ftir. Vatan-\u0131 asliyem taraf\u0131na d\u00f6nmem i\u00e7in izin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131\u2026.<\/p>\n<p>\u0130mza: Mehmed Hamdullah\u2026<\/p>\n<p>Ayn\u0131 belgenin iki de eki bulunmaktad\u0131r. Bunlardan birisi K\u0131r\u015fehir meclisinde al\u0131nan bir karard\u0131r. Bu kararda Hamdullah Efendi\u2019nin tamamen \u0131slah-\u0131 nefs eyleyerek d\u00fczelmi\u015f oldu\u011fu belirtilmekte ve memleketine d\u00f6nmesinde hi\u00e7bir sak\u0131nca kalmad\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131lmaktad\u0131r. As\u0131l \u0130rade-i Dahiliye metninde ise izin talebi tekrarlanmakta ancak \u201cme\u015fihat-\u0131 mezk\u00fbre uhdesine tevcih olunmamak \u015fart\u0131yla\u201d ibaresi eklenmektedir. Devlet, Hac\u0131 Bekta\u015f Vel\u00ee Hank\u00e2h\u0131\u2019na tayin etti\u011fi Nak\u015fibend\u00ee \u015feyhinin vazifesine devam etmesini istemektedir. Hamdullah Efendi\u2019nin arzuhaline cevap olarak d\u00fczenlenen bir Hatt-\u0131 H\u00fcmayunda da bu d\u00fc\u015f\u00fcnce a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. Devlet, Hamdullah Efendi\u2019yi, \u015feyhlik uhdesinde bulunmamak \u015fart\u0131yla affetmi\u015f bulundu\u011funu belirtmektedir. S\u0131rf bu tav\u0131r bile otorite payla\u015f\u0131m\u0131nda devletin ne kadar \u00fcst\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6stermek i\u00e7in yeterlidir. Y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k bir karizmatik otoritenin temsilcisi, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 temin edebilmek i\u00e7in, aff\u0131, dolay\u0131s\u0131yla da geleneksel otoritenin kendisine y\u00f6neltti\u011fi su\u00e7lamalar\u0131 kabullenmek zorunda kalm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnmektedir. Vak\u2019a-i Hayriye\u2019den sonra Hac\u0131 Bekta\u015f Hank\u00e2h\u0131\u2019 nda Nak\u015f\u00ee ayininin yap\u0131lmas\u0131 istenmi\u015fti. Bu s\u0131rada derg\u00e2hta 25 dervi\u015f bulunmaktayd\u0131. Bunlardan 8 tanesi katledildi, geri kalanlar ise \u201ctashih-i itikad\u201d (inanc\u0131n\u0131 d\u00fczeltmek) ettiler ve ba\u015flar\u0131ndan ta\u00e7lar\u0131 \u00e7\u0131kart\u0131larak, kendilerinden Nak\u015fibend\u00ee olacaklar\u0131na dair s\u00f6z al\u0131nd\u0131. 1243 \/ 1827 senesinde ise, Hamdullah Efendi s\u00fcrg\u00fcn oldu\u011fundan vakf\u0131n gelirinin tevliyet ciheti Vel\u00eey\u00fcddin Efendi\u2019ye berat ettirildi. Vel\u00eey\u00fcddin Efendi tekkenin mal\u00ee i\u015flerini, \u201cinanc\u0131n\u0131 d\u00fczelterek!\u201d Nak\u015fibend\u00ee tarikat\u0131na tabi olmay\u0131 kabul ederek y\u00fcr\u00fctt\u00fc.<\/p>\n<p>Her ne kadar Hamdullah Efendi affedilmi\u015fse de \u015fehir halk\u0131yla m\u00fcnasebeti fazla bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan vazifenin Vel\u00eey\u00fcddin Efendi\u2019de kalmas\u0131 uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Hamdullah Efendi Amasya\u2019da 9 y\u0131l s\u00fcren s\u00fcrg\u00fcn hayat\u0131ndan sonra vefat etmi\u015ftir. 1263 hicri y\u0131l\u0131nda mezar\u0131n\u0131n \u00fczerine t\u00fcrbe yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrbenin kitabesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n<p><em>\u201cPostni\u015f\u00een-i \u00e2sit\u00e2n-\u0131 Hac\u0131 Bekta\u015f Vel\u00ee<\/em><\/p>\n<p><em>Dah\u00ee evl\u00e2d-\u0131 H\u00fcnk\u00e2r nesl-i \u015e\u00e2h-\u0131 Evliy\u00e2 <\/em><\/p>\n<p>Hac\u0131 Bekta\u015f Vel\u00ee \u00e2stanesinin postni\u015f\u00eeni<\/p>\n<p>Evliyan\u0131n \u015fah\u0131 H\u00fcnkar\u0131n neslindendi<\/p>\n<p><em>\u015e\u00fcbhesiz Seyyid H\u00fcseyn e\u2019n-Neseb-i \u00e2l\u00ee haseb <\/em><\/p>\n<p><em>\u00c7\u00e2ker-i \u0130sn\u00e2 a\u015fer hem h\u00e2dim- i fakr \u00fc fen\u00e2<\/em><\/p>\n<p>\u015e\u00fcphesiz Hz. H\u00fcseyin\u2019in neslindendi<\/p>\n<p>12 \u0130mam\u0131n k\u00f6lesi, fani ve fakra erenlerin hizmet\u00e7isiydi<\/p>\n<p><em>Mahzar-\u0131 feyz-i hid\u00e2yet m\u00fcr\u015f\u00eed-i k\u00e2mil idi<\/em><\/p>\n<p><em>Oldu mir\u2019\u00e2t-i kemali salik\u00e2na hak-n\u00fcm\u00e2<\/em><\/p>\n<p>Hidayet olgunlu\u011funa sahip, olgun bir m\u00fcr\u015f\u00eed idi<\/p>\n<p>Onun olgunluk aynas\u0131 takip\u00e7ilerine yol g\u00f6sterdi<\/p>\n<p><em>Z\u00e2hiren etsin ziy\u00e2ret kabrini hep z\u00e2ir\u00e2n<\/em><\/p>\n<p><em>Esna-i ruhu olsun b\u00e2t\u0131nen \u00e2l-i ab\u00e2<\/em><\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn ziyaret\u00e7iler g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte onun kabrini ziyaret etsin<\/p>\n<p>Bat\u0131n\u0131nda ruhunun medh edicisi olsun Ehl-i Beyt<\/p>\n<p><em>\u00c7\u0131kd\u0131 h\u00e2f\u0131z \u00e7\u00e2rdeh ma\u2019s\u00fbm tarih-i g\u00fby\u00e2n<\/em><\/p>\n<p><em>Etdi Hamdullah Efendi Hak deyu azm-\u0131 H\u00fcd\u00e2<\/em><\/p>\n<p>Haf\u0131z \u00e7\u0131k\u0131p 12 masuma tarih s\u00f6yledi<\/p>\n<p>Hamdullah Efendi H\u00fcda\u2019ya do\u011fru gitti. 1263\u201d<\/p>\n<p>Hac\u0131 Bekta\u015f\u2019ta yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fiirlerinde \u201cHamdullah ve Hamdi\u201d mahlaslar\u0131n\u0131 kullanan Hamdullah \u00c7elebi, s\u00fcrg\u00fcnde bulundu\u011fu y\u0131llarda \u201cHasiret\u00ee\u201d ad\u0131 ile de deyi\u015fler yazm\u0131\u015ft\u0131r. Tasavvuf bilgisi yan\u0131nda, tarikat ilkelerini de harfiyen bilen ve uygulayan Hamdullah \u00c7elebi\u2019nin \u00f6zellikle miracname ve tevhid t\u00fcr\u00fcndeki deyi\u015fleri \u00fclkenin her yan\u0131nda yap\u0131lan Bekta\u015f\u00ee ayinlerinde s\u00f6ylenmi\u015ftir. Konular\u0131 derinlemesine ele al\u0131p lirik, co\u015fkulu bir atmosfer i\u00e7inde verir. Tasavvuf ilkeleri \u015fiirde erimi\u015f, ger\u00e7ek g\u00fczelli\u011fine kavu\u015fmu\u015ftur. Tanr\u0131 sevgisi yan\u0131nda, \u00f6zel duygular\u0131, i\u00e7ten ele\u015ftiri, uyar\u0131lar\u0131, k\u0131zg\u0131nl\u0131klar\u0131 da \u015fiirlerinde yans\u0131r.<\/p>\n<p>S\u00fcrg\u00fcne giderken beraberinde \u00e7ok say\u0131da kitap ve belge g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6ylenen Hamdullah \u00c7elebi\u2019nin erkek evlad\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in soyu bu y\u00f6nden y\u00fcr\u00fcmemi\u015f ve belki de bu y\u00fczden g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc kitap ve belgeler zaman\u0131m\u0131za kadar korunamam\u0131\u015f, kaybolmu\u015ftur. Kald\u0131 ki, s\u00fcrg\u00fcn nedeni, Yeni\u00e7eri oca\u011f\u0131n\u0131n kapat\u0131lmas\u0131 olgusu oldu\u011fu i\u00e7in kitaplar\u0131n, belgelerin derg\u00e2hta postni\u015fin de\u011fi\u015fikli\u011fi evresinde Nak\u015fibendi \u015feyhlerince de devlet deste\u011finde yok edilmi\u015f olmas\u0131 ihtimal d\u00e2hilindedir.<\/p>\n<p><em>Gel sevdi\u011fim gamzelerin kan eder<\/em><\/p>\n<p><em>Lutfeyle y\u00fcre\u011fim y\u00e2relenmesin<\/em><\/p>\n<p><em>Mah cem\u00e2lin daim kasd- \u0131 c\u00e2n eder<\/em><\/p>\n<p><em>Kerem k\u0131l ci\u011ferim p\u00e2relenmesin<\/em><\/p>\n<p>Gel sevdi\u011fim ok gibi gamzelerin kan \u00e7\u0131kar\u0131r<\/p>\n<p>L\u00fctfeyle de y\u00fcre\u011fim yaralanmas\u0131n<\/p>\n<p>Ay gibi g\u00fczelli\u011fin hep cana kasteder<\/p>\n<p>Y\u00fccelik yap da ci\u011ferim par\u00e7alanmas\u0131n<\/p>\n<p><em>\u00c2\u015f\u0131k kimdir sana meyil vermeye<\/em><\/p>\n<p><em>Kurban olup p\u00e2k y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rme\u011fe<\/em><\/p>\n<p><em>O ki kasdeylemi\u015f g\u00fcl\u00fcn dermeye<\/em><\/p>\n<p><em>Dilerim g\u00fcl\u015fenim h\u00e2relenmesin<\/em><\/p>\n<p>Ben kimim sana meyil vermeye \u00e2\u015f\u0131k kim<\/p>\n<p>Kurban olarak g\u00fcl y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rebilir miyim<\/p>\n<p>O g\u00fcllerini toplamaya karar vermi\u015f<\/p>\n<p>Dilerim ki g\u00fcl bah\u00e7em kat\u0131la\u015fmas\u0131n<\/p>\n<p><em>Hamdullah i\u015fitsin dost ahvalimi<\/em><\/p>\n<p><em>D\u00fbd- u ah b\u00fcr\u00fcd\u00fc d\u00f6rt bir yan\u0131m\u0131<\/em><\/p>\n<p><em>G\u00f6rmeden almas\u0131n Mevl\u00e2 can\u0131m\u0131<\/em><\/p>\n<p><em>\u00d6mr\u00fcm\u00fcn defteri k\u00e2relenmesin<\/em><\/p>\n<p>Ey Hamdullah dostlar h\u00e2limi duysun<\/p>\n<p>\u00c2h duman\u0131 b\u00fcr\u00fcd\u00fc d\u00f6rt yan\u0131m\u0131<\/p>\n<p>Mevla g\u00f6rmeden can\u0131m\u0131 almas\u0131n<\/p>\n<p>\u00d6m\u00fcr defterim kara olmas\u0131n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>As\u0131l ad\u0131 Mehmet Hamdullah olan Hamdullah \u00c7elebi, Hac\u0131 Bekta\u015f Vel\u00ee Tekkesi Postni\u015finlerinden Feyzullah \u00c7elebi\u2019nin b\u00fcy\u00fck o\u011fludur. Hamdullah \u00c7elebi ve ailenin di\u011fer fertleri d\u00f6nemin n\u00fcfus defterlerinde kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Osmanl\u0131 Devletince 1827\u2019de yap\u0131lan n\u00fcfus say\u0131m\u0131nda 50 ya\u015f\u0131nda olan Hamdullah Efendi, orta boylu ve kumral sakall\u0131d\u0131r. 1767 y\u0131l\u0131nda Hac\u0131 Bekta\u015f\u2019ta d\u00fcny\u00e2ya gelmi\u015f, 1824 y\u0131l\u0131nda babas\u0131 Hac\u0131 Feyzullah [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2780,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"doc_category":[34],"doc_tag":[],"class_list":["post-2917","docs","type-docs","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","doc_category-alevilikte-oenemli-sahsiyetler"],"acf":[],"year_month":"2026-10","word_count":1211,"total_views":"2305","reactions":{"happy":"3","normal":"1","sad":"1"},"author_info":{"name":"redaktion","author_nicename":"redaktion","author_url":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/author\/redaktion\/"},"doc_category_info":[{"term_name":"Alevilikte \u00d6nemli \u015eahsiyetler","term_url":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/themen-kategorie\/alevilikte-oenemli-sahsiyetler\/"}],"doc_tag_info":[],"knowledge_base_info":[],"knowledge_base_slug":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/2917","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs"}],"about":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/docs"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2917"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/2917\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2921,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/2917\/revisions\/2921"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2780"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2917"}],"wp:term":[{"taxonomy":"doc_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/doc_category?post=2917"},{"taxonomy":"doc_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/doc_tag?post=2917"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}