{"id":2965,"date":"2025-02-19T16:48:59","date_gmt":"2025-02-19T15:48:59","guid":{"rendered":"https:\/\/alevipedia.org\/?post_type=docs&#038;p=2965"},"modified":"2025-02-19T16:48:59","modified_gmt":"2025-02-19T15:48:59","password":"","slug":"ueskuedarli-hasim-baba","status":"publish","type":"docs","link":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/thema\/ueskuedarli-hasim-baba\/","title":{"rendered":"\u00dcsk\u00fcdarl\u0131 H\u00e2\u015fim Baba"},"content":{"rendered":"<p>\u00dcsk\u00fcdarl\u0131 H\u00e2\u015fim Baba, ismiyle bilinen \u015eeyhin as\u0131l k\u00fcnyesi, E\u015f- \u015eeyh Es-Seyyid H\u00e2\u015fim Mustafay\u00fc\u2019l- \u00dcsk\u00fcdar\u00eey\u00fc\u2019l- Celvet\u00eedir. 1130 \/ 1718 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul-\u00dcsk\u00fcdar\u2019da do\u011fmu\u015ftur. E\u015f-\u015eeyh Es-Seyyid Yusuf-\u0131 P\u00eer-i Saniyy\u00fc\u2019l-Band\u0131rmav\u00ee\u2019nin o\u011fludur. Tarikat ve soy silsilesi Safaviyye Tarikat\u0131\u2019n\u0131n kurucusu \u015eeyh Safiy\u00fcddin Erdebil\u00ee\u2019ye ve dolay\u0131syla \u0130mam M\u00fbsa K\u00e2z\u0131m\u2019a kadar uzanmaktad\u0131r. H\u00e2\u015fim Baba hem Celvet\u00ee hem de Mel\u00e2m\u00eedir. D\u00eevan\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ve arkas\u0131na eklenen H\u00e2\u015fim Baba\u2019ya ait Mel\u00e2m\u00eelerin seyr \u00fc s\u00fclukuyla ilgili yaz\u0131lar mevcuttur. \u201cDer Beyan-\u0131 Hazerat-\u0131 Hams Ala Me\u015freb-i Mel\u00e2m\u00eeyye ve Mesleki S\u00fbf\u00eeyye\u201d \u201cVaridat-\u0131 \u0130lahiye Al\u00e2 Meslek-i Mel\u00e2miyye Der Beyan-\u0131 Ufk-\u0131 Selase\u201d \u201cVaridat-\u0131 \u0130lahiye li\u2019s-seyyidati\u2019l-\u0130mami\u2019l-Mel\u00e2m\u00eeyye\u201d onun yolunu belirten yaz\u0131lar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Tarikat silsilesi D\u00eevan\u2019\u0131n\u0131n giri\u015finde \u015f\u00f6yle s\u0131ralanmaktad\u0131r:<\/p>\n<p>\u00dcsk\u00fcdarl\u0131 Mahmud Efendi \/ Mehmed Fena\u00ee Efendi \/ \u015eeyhVeliy\u00fcddin\u00fc\u2019l-M\u00fccahid\u00fc\u2019l-Tophanev\u00ee \/ \u015eeyh Hamid\u00fc\u2019l- Moraviyy\u00fc\u2019l-Band\u0131rmav\u00ee \/ E\u015f-\u015eeyh Es-Seyyid Yusuf-\u0131 P\u00eer-i Saniyy\u00fc\u2019l-Band\u0131rmavi \/ , E\u015f\u015eeyh Es-Seyyid H\u00e2\u015fim Mustafay\u00fc\u2019l- \u00dcsk\u00fcdar\u00eey\u00fc\u2019l- Celvet\u00ee \u015feklindedir.<\/p>\n<p>H\u00e2\u015fim Baba, d\u00eevan\u0131nda derg\u00e2h\u0131n\u0131n kendi yazd\u0131\u011f\u0131 tamir kitabesini de kaydetmi\u015ftir:<\/p>\n<p>Barekallah bu mak\u00e2ma \u00eetib\u00e2r<\/p>\n<p>Eyledi bir ehl-i dil s\u00e2hib-vak\u00e2r<\/p>\n<p>Allah bu mak\u00e2ma itibar olarak m\u00fcbarek etsin<\/p>\n<p>Buraya haysiyetli bir g\u00f6n\u00fcl ehli getirdi<\/p>\n<p>N\u00e2mda\u015f\u0131 fahr-\u0131 \u00e2lem Ahmed\u2019in<\/p>\n<p>Her cihetle \u00e7ekmeye hi\u00e7 intiz\u00e2r<\/p>\n<p>Ada\u015f\u0131 evrenin \u00f6v\u00fcnc\u00fc Ahmed gibi<\/p>\n<p>Hi\u00e7bir bak\u0131mdan hasret \u00e7ekmesin<\/p>\n<p>Bir harab\u00e2d\u0131 m\u00e2m\u00fbr eyledi<\/p>\n<p>D\u00e2ima t\u00e2mire bula iktid\u00e2r<\/p>\n<p>Bir harabeyi saray yapt\u0131<\/p>\n<p>Daima tamir konusunda g\u00fcc\u00fc olsun<\/p>\n<p>Meymenetli h\u00e2nedir bu b\u00e2bu\u2019d-del\u00eel<\/p>\n<p>Etmemi\u015ftir n\u00e2r-\u0131 fitne buna k\u00e2r<\/p>\n<p>M\u00fcbarek hanedir bu delil kap\u0131s\u0131<\/p>\n<p>Buraya fitne ate\u015fi girmemi\u015ftir<\/p>\n<p>Her ne denli etseler b\u00fcny\u00e2d\u0131n\u0131<\/p>\n<p>Tard-\u0131 ist\u00eed\u00e2d\u0131 bulur i\u015ftih\u00e2r<\/p>\n<p>Temelini nas\u0131l isterlerse ats\u0131nlar<\/p>\n<p>Yetene\u011fin yoklu\u011fu hemen duyulur<\/p>\n<p>H\u00e2\u015fim\u00e2 t\u00e2r\u00eehine b\u00ee itmin\u00e2n<\/p>\n<p>Feyz-i akdes ta\u2019miye etti med\u00e2r<\/p>\n<p>Ey H\u00e2\u015fim, tarihini tam emin olarak,<\/p>\n<p>Kutsal bir feyz tam\u2019iye etti tamamlad\u0131.<\/p>\n<p>Bir nazarda b\u00f6yle tarih bir denir<\/p>\n<p>Nevsezay\u0131 dilfez\u00e2 d\u00e2r\u00fc\u2019l-karar<\/p>\n<p>Bir bak\u0131\u015fta b\u00f6yle tarih bir denir.<\/p>\n<p>Nevsezay\u0131 dilfez\u00e2 d\u00e2r\u00fc\u2019l-karar<\/p>\n<p>Bekta\u015f\u00eelere ait bir yazma defterde de H\u00e2\u015fim Baba\u2019n\u0131n \u015feceresi ile baz\u0131 halifelerinin do\u011fum ve \u00f6l\u00fcm tarihleri verilmektedir: Tarih-i vefat-\u0131 \u015eeyh Hamid Efendiyy\u00fc\u2019l-Morav\u00ee: 1139 \/ 1726 Tarih-i intikal-i Yusuf Efendiyy\u00fc\u2019l-Band\u0131rmav\u00ee: 1165, 18 Rebiyy\u00fclevvel, Cuma gecesi saat 9 \/ 2 \u015eubat 1752 Tarih-i vefat-i H\u00e2\u015fim Efendiyy\u00fc\u2019l-\u00dcsk\u00fcdar\u00ee: 1197, 19 \u015eevval, yevm-i Sal\u0131 \/ 9 Eyl\u00fcl 1783 Tarih-i vefat-\u0131 Mehmed Efendi b. H\u00e2\u015fim Efendi: 1188, 20 Rebiyy\u00fclahir, yevm-i Sal\u0131 (B\u00fcy\u00fck p\u00eerleri Yusuf Efendi hazretlerinin t\u00fcrbesinde metfundur) 6 Haziran 1774 Safiyy\u00fcddin b. Mehmed Efendi: tarih-i veladet: 1173, 17 Cemaziye\u2019lahir, leyl-i Sal\u0131 saat 7 \/ 12 Kas\u0131m 1759; tarih-i vefat: 1233 \/ 1817 (Manisa\u2019da metfundur) (Biatleri H\u00e2\u015fim Efendimizden) El-Hac Galib Efendi b. Mehmed Efendi: tarih-i veladet: 1175 \/ 1817; tarih-i vefat: 1247 \/ 1831 (Biatleri H\u00e2\u015fim Efendimizden) Mehmed Muhsin Efendi b. Mehmed Efendi: veladet ve vefatlar\u0131 namalum<\/p>\n<p>H\u00fcseyin Cevad Efendi b. Mehmed Efendi: vefat: 19 Ramazan 1197 \/ 8<\/p>\n<p>A\u011fustos 1783, pazartesi saat 9<\/p>\n<p>E\u015f-\u015eeyh Abdurrahim Selamet Efendi bin Saf\u00fcyiddin Efendi: Tarih-i veladet 1196 \/ 1781; postni\u015f\u00een olduklar\u0131 tarih: 1247 \/ 1831; tarih-i vefatlar\u0131 21Ramazan 1266, yevm-i Sal\u0131 saat 8 \/ 7 Temmuz 1858 (Biatleri H\u00e2\u015fim Efendimizden)<\/p>\n<p>\u00dcsk\u00fcdarl\u0131 H\u00e2\u015fim Baba\u2019n\u0131n Celvet\u00ee-Mel\u00e2m\u00ee yolunu bir m\u00fcddet daha y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc bilinmektedir. Bekta\u015f\u00ee yolu da o\u011flu Mehmed As\u0131m Efendi ile y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ba\u015f taraf\u0131nda \u00dcsk\u00fcdarl\u0131 H\u00e2\u015fim Baba\u2019n\u0131n \u015fiirlerinin bulundu\u011fu bir yazma eserin son birka\u00e7 sayfas\u0131nda Mehmed As\u0131m Efendi\u2019nin \u015fiirleri de bulunmaktad\u0131r. \u015eiirlerin ilkinin son k\u0131sm\u0131nda ise \u201cMesnev\u00ee der zuh\u00fbr-\u0131 Vidin Es-seyyid Mehmed As\u0131m Baba Bekta\u015f\u00eeyy\u2019\u00fcl-H\u00fcseyn\u00eey\u00fc\u2019l-\u00dcsk\u00fcd\u00e2r\u00ee Band\u0131rmal\u0131z\u00e2de\u201d ib\u00e2resi kay\u0131tl\u0131d\u0131r. \u015eiirin sonunda 1197 \/ 1783 tarihi bulunmaktad\u0131r. H\u00e2\u015fim Baba bir Bekta\u015f\u00ee defterindeki kay\u0131ttan ve bug\u00fcn \u00dcsk\u00fcdar\u2019da bulunan kabrinin mezar ta\u015f\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere Bekta\u015f\u00eelerce de m\u00fcr\u015f\u00eed olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Cumhuriyet d\u00f6neminde yeniden yapt\u0131r\u0131lan ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrk Alfabesiyle Fahir Baba taraf\u0131ndan yaz\u0131lan mezar ta\u015f\u0131nda \u015fu ifadeler bulunmaktad\u0131r: \u201cH\u00fc Dost, Nazenin Canlar\u0131n\u0131n aziz b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc, derman arayanlar\u0131n muini, Kutb-\u0131 \u00c2lem, Hadim\u00fc\u2019l-Fukara, sahib-i d\u00eevan, evlad-\u0131 Peygamber, nesl-i \u00c2l-i Aba Hazret-i Seyyid H\u00e2\u015fim Baba\u201d denilmektedir. Alt k\u0131s\u0131mda Fahir Baba\u2019ya ait yaz\u0131m hatalar\u0131yla dolu bir kitabe mevcuttur. Ancak Bedri Noyan Dedebaba, H\u00e2\u015fim Baba\u2019n\u0131n Bekta\u015f\u00ee babal\u0131\u011f\u0131 ic\u00e2zetinin teberr\u00fcken oldu\u011funu belirtmektedir. Ank\u00e2-i Ma\u015fr\u0131k, H\u00e2\u015fim Baba\u2019n\u0131n ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fu 18. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131n\u0131n toplumsal ili\u015fkiler ve kognitif (bilgisel) olarak iyi bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Ama H\u00e2\u015fim Baba bizzat kendisi bir tarikat \u015feyhi olarak bu durumu en g\u00fczel bir bi\u00e7imde yans\u0131tmaktad\u0131r. H\u00e2\u015fim Baba bir Celvet\u00eedir. Ayn\u0131 zamanda Mel\u00e2m\u00ee ve Bekta\u015f\u00eedir. Belli bir a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda toplumun \u00fc\u00e7 k\u0131sm\u0131na (Celvet\u00ee, Mel\u00e2m\u00ee ve Bekta\u015f\u00eelere) \u015feyhlik, kutupluk etmi\u015f bir birle\u015ftirici toplum adam\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulunulmaktad\u0131r. Ancak, kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda durum de\u011fi\u015fmektedir. Kendilerinin yan\u0131 s\u0131ra Mel\u00e2m\u00ee ve Bekta\u015f\u00eelerin de \u015feyhi olmu\u015f olan H\u00e2\u015fim Baba, bir k\u0131s\u0131m Celvet\u00eelerce d\u0131\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Hatta, vefat\u0131nda cenazesi Celvet\u00ee Asitanesine sokulmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu da toplumsal ayr\u0131l\u0131klar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 \u015feklinde de\u011ferlendirilebilir. \u0130nan\u00e7 temelli her yeniden bir ba\u015fka bi\u00e7imde birle\u015fme, yeni ayr\u0131l\u0131\u015flar ve da\u011f\u0131lmalar\u0131 da ba\u015flatabilmektedir.<\/p>\n<p>\u00dcsk\u00fcdarl\u0131 H\u00e2\u015fim Baba Ank\u00e2-i Ma\u015fr\u0131k isimli eserini, Muhyiddin \u0130bn Arab\u00ee\u2019nin Ank\u00e2-i Mu\u011frib isimli eserinden etkilenerek yazm\u0131\u015ft\u0131r. Mu\u011frib kelimesini yanl\u0131\u015fl\u0131kla Ma\u011frib okuyarak bu kitab\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131na dair g\u00f6r\u00fc\u015fler vard\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra Ank\u00e2-i Ma\u015fr\u0131k olarak de\u011ferlendirerek bir nazire \u015feklinde yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyenler de mevcuttur. Kanaatimiz ikinci g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn do\u011fru olabilece\u011fidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130bn Arab\u00ee\u2019nin eserlerini Arap\u00e7a asl\u0131ndan okuyup anlayan birisinin b\u00f6yle bir hatay\u0131 yapm\u0131\u015f olmas\u0131 ihtimal d\u0131\u015f\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. Gerek H\u00e2\u015fim Baba bizzat gerekse \u00f6zelde onun Ank\u00e2-i Ma\u015fr\u0131k adl\u0131 eseri, bir bilgi anlay\u0131\u015f\u0131 t\u00fcr\u00fcn\u00fc temsil etmektedir. Bu bilgi t\u00fcr\u00fc \u201cTanr\u0131\u2019n\u0131n bilgisidir\u201d ehlullah de\u011fimiz insanlara ehl-i beyt kanal\u0131yla aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yani bu tasavvufi bilgidir. Burada vurgu \u201cTanr\u0131 bilgisi\u201dne oldu\u011fu kadar, ayn\u0131 zamanda \u201cehl-i beyt silsilesi\u201dnedir. \u201cs\u0131r\u201d olarak da s\u00f6z edilen bu bilgi, ancak seyyid ve \u015fer\u00eefler taraf\u0131ndan \u201caktar\u0131labilir\u201d; fakat daha \u00f6nemlisi ancak seyyid ve \u015fer\u00eefler taraf\u0131ndan \u201ca\u00e7\u0131klanabilir\u201d. O kanaldan beslenmemi\u015f olanlar bu \u201cbilgi\u201d yi anlayamazlar. Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin g\u00fcc\u00fc de \u201cTanr\u0131 bilgisi\u201dne sahip \u201cseyyid\u201d padi\u015fahlar\u0131n mevcudiyetinden gelmektedir. H\u00e2\u015fim Baba\u2019ya g\u00f6re, Ehl-i Beyt kanal\u0131yla ehlullaha aktar\u0131lan \u201cTanr\u0131sal bilgi\u201d \u201csimgesel harfler\u201dle ifade edilmektedir. Harflerle ki\u015filer ve olaylar aras\u0131nda bir ba\u011flant\u0131 mevcuttur. H\u00e2\u015fim Baba bu anlay\u0131\u015f\u0131nda Hur\u00fbf\u00eeli\u011fin kurucusu Fazlullah Hur\u00fbf\u00ee (800 \/ 1398)\u2019nin de\u011fil, Muhyiddin Arab\u00ee (vefat: 638 \/ 1240)\u2019nin izindedir. Bu durumu da zaten Ank\u00e2-i Ma\u015fr\u0131k\u2019da belirtmektedir. H\u00e2\u015fim Baba\u2019n\u0131n simgecili\u011fi Hz. Ali\u2019ye izafe edilen \u201ccifr ilmi\u201d nin etkisindedir. Ank\u00e2-i Ma\u015fr\u0131k\u2019daki simgesel \u00f6\u011feler, Cavidanname, \u0130lahiname ve D\u00fcrr-i Yetim isimleriyle k\u00fct\u00fcphanelerimizde bulunan Fazlullah Hur\u00fbf\u00ee\u2019nin eserleri ve terc\u00fcmelerinin etkilerini ta\u015f\u0131maz. Muhyiddin Arab\u00ee\u2019nin \u015eecere-i Numaniyye isimli eseri bu \u201ccifr\u201d konusunu a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Konuyla ilgili \u015ferhler de mevcuttur. H\u00e2\u015fim Baba bu ilmin temelini Hz. Ali\u2019ye dayand\u0131rmaktad\u0131r. Osmanl\u0131 toplumu da t\u0131pk\u0131 H\u00e2\u015fim Baba gibi \u201ccifr\u201d in etkisinde kalm\u0131\u015ft\u0131r; ama Hur\u00fbf\u00eelik ancak dar, kapal\u0131 ve \u201cs\u0131r cemiyeti\u201d t\u00fcr\u00fcnden topluluklarda ya\u015fayabilmi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dcsk\u00fcdarl\u0131 H\u00e2\u015fim Baba, ismiyle bilinen \u015eeyhin as\u0131l k\u00fcnyesi, E\u015f- \u015eeyh Es-Seyyid H\u00e2\u015fim Mustafay\u00fc\u2019l- \u00dcsk\u00fcdar\u00eey\u00fc\u2019l- Celvet\u00eedir. 1130 \/ 1718 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul-\u00dcsk\u00fcdar\u2019da do\u011fmu\u015ftur. E\u015f-\u015eeyh Es-Seyyid Yusuf-\u0131 P\u00eer-i Saniyy\u00fc\u2019l-Band\u0131rmav\u00ee\u2019nin o\u011fludur. Tarikat ve soy silsilesi Safaviyye Tarikat\u0131\u2019n\u0131n kurucusu \u015eeyh Safiy\u00fcddin Erdebil\u00ee\u2019ye ve dolay\u0131syla \u0130mam M\u00fbsa K\u00e2z\u0131m\u2019a kadar uzanmaktad\u0131r. H\u00e2\u015fim Baba hem Celvet\u00ee hem de Mel\u00e2m\u00eedir. D\u00eevan\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ve arkas\u0131na [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2966,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"doc_category":[34],"doc_tag":[],"class_list":["post-2965","docs","type-docs","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","doc_category-alevilikte-oenemli-sahsiyetler"],"acf":[],"year_month":"2026-10","word_count":1374,"total_views":"2176","reactions":{"happy":"0","normal":"0","sad":"0"},"author_info":{"name":"redaktion","author_nicename":"redaktion","author_url":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/author\/redaktion\/"},"doc_category_info":[{"term_name":"Alevilikte \u00d6nemli \u015eahsiyetler","term_url":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/themen-kategorie\/alevilikte-oenemli-sahsiyetler\/"}],"doc_tag_info":[],"knowledge_base_info":[],"knowledge_base_slug":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/2965","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs"}],"about":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/docs"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2965"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/2965\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2969,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/2965\/revisions\/2969"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2965"}],"wp:term":[{"taxonomy":"doc_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/doc_category?post=2965"},{"taxonomy":"doc_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alevipedia.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/doc_tag?post=2965"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}