Türklerin İslam dinini kabul etmesinde, kendini tasavvufa adamış mistik yönelimli dervîşler ön planda yer alır. Örneğin Dede Korkut hikayelerinde, bir Şaman’ın, eski dinî işaretlerin birçoğunu koruyan ve gelenek olarak sürdüren bir dervîşe dönüşmesi anlatılır. Bilindiği gibi eski Türk Beylerinin yanında “dede” veya “baba” denilen doğa üstü güçlere sahip manevi şahsiyetler vardı. Bu manevi şahsiyetler, eski Kamların (Ozan) özel imtiyazlarını taşımakta idi. Anadolu’da Türkmenleri etrafında toplayan Baba İshak da bu dervîşlerden birisidir. Etrafına büyük bir Türkmen zümresini toplayan Baba İshak, II. Gıyaseddin Keyhüsrev’in işrete daldığını bahane ederek onun aleyhinde propagandaya başladı. Bu vesile ile o sırada Şam havalisinde bulunan Harezm Beylerine elçiler ve kendisine büyük hayranlık duyan Kefersut ve Maraş havalisine öğrencilerini/bağlılarını gönderdi. Gıyaseddin Keyhüsrev tarafından üzerine ikinci kez gönderilen bir ordu (Birincisi Alişiroğlu başarılı olamadı) Amasya’da bulunan Baba İshak’ı yakalayıp idam etmişse de taraftarları onun ölmeyeceğine inanarak “Tanrı Elçisi Baba” mânâsına “Baba Resulullah” nidaları ile savaşa devam ettiler. Ancak taraftarları Kırşehir yakınında Sultan’ın askerlerine yenilmişlerse de tamamen yok edilememişlerdir. Eflaki, Hacı Bektaş Velî’yi Baba Resul’un has halifelerinden sayarsa da bu konu tartışmalıdır. Yalnız öyle görünüyor ki Türkmen babalarının dini öğretileri, yüksek fikri cereyanlar ve bu arada Mevlâna’nın manevi fikirleri yanında hepsi yan yana yaşıyordu. Mevlâna ile Türkmen babaları karşılıklı tolerans ve hayırhahlık münasebetleri içinde bulunuyordu.
Mevlâna’nın çağdaşlarından biri Türkmen babası, Baba İlyas’dır. Baba İlyas ünlü tarihçi Âşıkpaşazade’nin dedesidir. Ondan öğrendiğimize göre Hacı Bektaş’ın Horasan’dan Anadolu’ya, kardeşi Menteş ile birlikte gelerek, o zaman Sıvas’ta bulunan Baba İlyas’ı, ziyaret ederler. Hacı Bektaş kardeşi ile birlikte Kırşehir’e ve sonra Kayseri’ye geçer. Menteş Sivas’a dönmek ister ve onu uğurlar. Menteş o sırada devam etmekte olan Babaî isyanında ölür.